Remises

,,Wat is een saaie remise?'' vroeg Vladimir Kramnik op zijn persconferentie, als Pontius Pilatus die de filosofische vraag stelde wat waarheid is en vervolgens zijn handen in onschuld waste. In tegenstelling tot Kramnik weet het publiek heel goed wat een saaie remise is en het vindt dat Kramnik er de laatste jaren teveel gespeeld heeft. Voor de schaker zelf bestaan er geen saaie remises, zeker niet in een match om het wereldkampioenschap, waar een remise met zwart altijd een kleine overwinning is.

Toen Genna Sosonko eens een korte en op het oog onbetekenende remise had gespeeld, citeerde hij het woord van Lenin over een pamflet van Karl Marx: ,,In deze kleine brochure is meer wijsheid te vinden dan in hele bibliotheken.'' Ik begreep goed wat hij bedoelde.

In 1985 speelde ik in de laatste ronde van het Hoogoventoernooi met wit in zes zetten remise tegen John Nunn. Ik ben er niet trots op en ik meld het alleen om te illustreren dat de schakers zelf tegen zo'n remise heel anders aankijken dan het publiek.

Het was een Sämischvariant van het Konings-Indisch. De avond daarvoor had ik uren besteed aan de openingsvoorbereiding. Een jaar eerder had ik tegen Nunn ook die Sämischvariant gespeeld en toen had ik een venijnig openingsnieuwtje gebracht waartegen Nunn met grote moeite nog net remise kon maken. Daar was hij nu op voorbereid, dus ik moest iets anders verzinnen. Dat lukte ook wel, maar ik was er toch lang niet zo tevreden over als over dat nieuwtje van een jaar eerder.

Het zal ook te maken hebben gehad met het onheilig vroege uur waarop die laatste rondes begonnen dat ik na mijn zesde zet dat beschamende remisevoorstel deed. Nunn dacht een tijdje na. Hij dacht aan zijn eigen openingsvoorbereiding, hij ging nog eens na welke zwakke plekken er misschien in zijn openingsrepertoire zaten en hij nam het remisevoorstel aan.

Voor ons was die korte remise het sluitstuk van een urenlang gevecht dat wij de vorige avond hadden geleverd, elk op zijn eigen hotelkamer. De toeschouwers hadden daar geen boodschap aan en sisten dat ze onze slampamperij een schandaal vonden. Ze hadden natuurlijk gelijk.

Remises kunnen ook prachtig zijn. Een tijdje geleden kwam bij uitgeverij McFarland een mooi boek uit van Aidan Woodger: Reuben Fine. A Comprehensive Record of an American Chess Career, 1929-1951. De jaartallen geven de periode aan waarin Fine zich ernstig met schaken bezig hield. Helaas, daarna verkoos hij Freud boven de schaakgodin.

Hij was een groot vechter en ook sommige van zijn remisepartijen zijn klassiek geworden. Hier is er een uit de match die hij in 1949 in New York tegen Miguel Najdorf speelde. Bekwame commentatoren als Richter, Alexander, Horowitz, Heidenfeld en nu ook Woodger met hulp van zijn computer hebben zich in dit labyrinth begeven en nog steeds is lang niet alles duidelijk.

Wit Fine-zwart Najdorf, New York 1949

1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. d2-d4 Lf8-g7 4. g2-g3 0-0 5. Lf1-g2 d7-d5 6. c4xd5 Pf6xd5 7. 0-0 c7-c5 8. d4xc5 Pb8-a6 9. Dd1-a4 Pa6xc5 10. Da4-h4 Een agressieve zet die terecht weinig navolging heeft gevonden. Simpel 10. c6 of 10. Pg5 is beter. 10...Dd8-b6 11. Pb1-d2 Db6-b4 12. e2-e4 Pd5-f6 13. a2-a3 Db4-a4 14. b2-b4 Pc5-d3 15. e4-e5 Pf6-g4 16. Dh4xe7 Tf8-e8 17. De7-h4 Pd3xe5 18. Pf3-g5 h7-h6 19. Pg5-e4 De strijd is buitengewoon ingewikkeld geworden. Volgens Woodger zou zwart met 19...Pxh2 - een typische computerzet - kunnen winnen, maar dat lijkt me na 20. Pf6+ Lxf6 21. Dxf6 Pxf1 22. Pxf1 lang niet duidelijk. 19...Da4-c2 20. h2-h3 Pe5-d3 21. Ta1-b1 Pg4-e5 22. Pe4-d6 Te8-f8 23. Pd2-e4

jmimMdlm

agmMmgcM

MmMBMmga

mMmMbMmM

MAMmHmME

AMmhmMAG

MmkmMAIm

mJCMmJFM

Oogstrelend ballet van vier paarden. Kan zwart de aangeboden toren nemen? Er zou kunnen volgen 23...Dxb1 24. Lxh6 Db2 25. Pf6+ Lxf6 26. Dxf6 Pc6 27. Pe4 (dreigt 28. Pc3) De5 28. f4 Dd4+ 29. Dxd4 en wit wint zijn materiaal met voordeel terug. 23...Pd3xc1 24. Tb1xc1 Dc2-b2 25. Tc1-c7 Wit heeft het heft in handen genomen en zwart is in groot gevaar. 25...Lc8-e6 26. Kg1-h1 Ta8-d8 27. f2-f4 Pe5-d3 28. f4-f5 Le6-d5 29. Pd6xf7 Ld5xf7 30. f5-f6 g6-g5 31. Dh4-g4 Pd3-e5 32. Dg4-f5 Lg7-h8 33. Pe4xg5 h6xg5 34. Df5xg5+ Lf7-g6 Dit had moeten verliezen. Na 34...Pg6 heeft wit waarschijnlijk niet meer dan eeuwig schaak door 35. Txf7 Txf7 36. Dxg6+ Kf8 37. Dh6+ 35. f6-f7+ Kg8-g7 36. Dg5-f6+ Ongetwijfeld vreselijke tijdnood. Wit kon winnen met 36. Dxd8 Txf7 38. Tf4. 36...Kg7-h7 37. Df6-h4+ En hier kon het weer, op dezelfde manier. 37...Kh7-g7 38. Dh4-f6+ Remise