Naar Lodewijk, voor de beurstips

Vandaag lopen de georganiseerde werknemers te hoop tegen het kabinetsbeleid, gisteren kregen beleggers meer invloed in de grote Nederlandse ondernemingen. Macht versus onmacht? Kapitalisten versus arbeiders?

Met ingang van 1 oktober gelden nieuwe regels voor de zeggenschap van aandeelhouders van grote ondernemingen. Zij kunnen nu een complete raad van commissarissen bij een bedrijf naar huis sturen, tenminste als het gaat om een onderneming met meer dan 100 werknemers en 16 miljoen euro eigen kapitaal.

De commissarissen, die hun eigen opvolgers benoemen, zijn nu de feitelijke machthebbers bij deze bedrijven. Maar ook hun zelfbenoemingsrecht moeten zij nu inleveren. Daarmee draait het kabinet wetgeving (de zogeheten structuurregeling) uit de jaren zestig terug, toen de invloed van beleggers radicaal werd beknot en die van ondernemingsraden werd verbeterd. Deze wijziging is overigens al voorgekookt onder de links-liberale kabinetten.

De wetswijziging raakt de meeste grote concerns niet meer. Zij hebben zichzelf onder druk van (inter)nationale beleggers al hervormd. Minister Zalm van Financiën zei een aantal maanden geleden in de Tweede Kamer dat van de vijfentwintig bedrijven in de Amsterdamse AEX-beursgraadmeter nog maar twee bedrijven werkten volgens de authentieke structuurregeling.

Nog een relativering: de dominante beleggers in het bedrijfsleven zijn de werknemers zelf geworden, via hun pensioenfondsen. Alleen al in Nederland beheren de pensioenfondsen meer dan 500 miljard euro beleggingen, waarvan bijna de helft mondiaal in aandelen is belegd. De grote pensioenfondsen worden bestuurd voor vertegenwoordigers van werkgevers én vakbonden.

Voor de (pensioen)beleggers kan de demonstratie van hun achterban nog een verborgen boodschap hebben. Nederland staakt niet graag. Vorig jaar gingen niet meer dan 15.000 arbeidsdagen verloren door stakingen, zo blijkt uit tellingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Op de website van de Europese werkgevers scoort Nederland een negende plaats bij de stakingsdagen. Meer dan Duitsland. Maar Polen, Portugal, België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Italië en Spanje staakten meer.

Grote vakbondsdemonstraties en stakingen willen nog wel eens samenvallen met omslagpunten in de economie. Wie eind 1982 na het fameuze Akkoord van Wassenaar over arbeidstijdverkorting en loonmatiging aandelen kocht, heeft een vermogen verdiend. Hoe meer mensen op de been komen, hoe meer de beleggers zich kunnen afvragen: is dit een gouden tip.