`Kent u die truc met de strippenkaart?'

Studenten lenen steeds meer geld om rond te komen, zo werd onlangs bekend. Ook hebben ze meer moeite om die schuld af te lossen na hun studie. Hoe ziet het financiële leven van studenten er anno 2004 uit? Vandaag deel 6 in een serie: de buitenlandse student.

12.000 euro. Dat bedrag moest Megi Chudzik (24) neertellen om in Nederland te kunnen studeren. Toen de Poolse zich vorig jaar inschreef aan de Hogeschool Holland in Diemen voor een opleiding Communication Management, maakte haar geboorteland nog geen deel uit van de Europese Unie. En dat was een flinke aderlating.

Het studiegeld, 2.500 euro, bedroeg bijna het dubbele van dat van Nederlandse studenten. Op een OV-jaarkaart of studiefinanciering had zij als niet-EU-ingezetene geen recht. En haar huur moest zij voor een jaar vooruitbetalen. ,,En dan heb ik het nog niet eens over de uitgaven voor officiële documenten, zoals een verblijfsvergunning. Mijn moeder heeft een lening moeten afsluiten om de zaak rond te krijgen.''

Van tevoren wist ze: het gaat niet gemakkelijk worden als student in een vreemd land. Maar dat ze zó veel moeite zou hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, had de Poolse niet gedacht. ,,Aan het begin van de maand ben ik er nooit zeker van dat ik het einde zonder kleerscheuren red'', zegt Chudzik, een extraverte vrouw met een voorliefde voor talen.

,,Als mijn oma niet af en toe een overlevingspakket zou sturen, zou ik hier nu niet zitten.'' Net als veel van haar Poolse studiegenoten overwoog ze enige tijd om illegaal werk aan te nemen. ,,Maar daarmee zou ik het risico lopen om Nederland te worden uitgezet. En dan was de droom van mijn vader nooit uitgekomen.'' Ze doelt op de laatste wens van haar vorig jaar overleden vader dat zijn dochter een opleiding in het buitenland zou volgen. Hij was advocaat, maar stond geheel achter het voornemen van Chudzik om ,,iets met public relations'' te gaan doen.

Met die keuze maakte zij het zichzelf niet gemakkelijk. Als dochter van twee advocaten had zij in Polen moeiteloos een baan in de advocatuur kunnen vinden. ,,Maar ik wilde het lot graag in eigen hand nemen'', zegt zij beslist, ,,en dan neem je dat geldgebrek op de koop toe.'' Toch vindt Chudzik dat zij als Poolse onvoldoende kansen krijgt op de Nederlandse arbeidsmarkt. ,,Kunt u mij uitleggen waarom studenten van buiten de Europese Unie maximaal tien uur per week mogen werken? Dat is zó weinig, dat geen enkel bedrijf het de moeite van al dat papierwerk waard vindt.'' Als au pair bij een gezin even buiten Amsterdam kon Chudzik die wettelijke beperkingen zes maanden lang omzeilen. ,,Kost en inwoning werden vergoed'', zegt zij. ,,En ik kreeg ook wat zakgeld.'' Die inkomstenbron droogde op toen zij in augustus een stageplek vond bij een bedrijf voor navigatiesoftware in Amsterdam. ,,Ik kreeg een contract voor veertig uur per week, tegen een kleine vergoeding. Wilde ik af en toe wat tijd voor mijzelf overhouden, dan moest ik keuzes maken.''

Sinds Polen deel uitmaakt van de Europese Unie heeft Chudzik recht op studiefinanciering en een OV-jaarkaart. ,,Mits ik 32 uur per maand werk'', zucht zij. ,,En mijn stage wordt niet als een werk beschouwd.'' Reden voor de Poolse om haar Nederlandse ziektekostenverzekering te annuleren en een advertentie te zetten op de website www.studentenkamers.nl. Chudzik: ,,Ik huur nu voor 350 euro twee kamers in Den Haag. Officieel mag ik van mijn huisbaas niet onderverhuren, maar op bezoekers heeft hij nooit iets tegen gehad.''

Op haar oproep voor `een buitenlandse student die in Nederland een tijdelijk onderkomen zoekt' reageerde een Duitse studente die de kleinste kamer voor 200 euro wilde huren. ,,Genoeg om de eerste maand van het nieuwe studiejaar door te komen'', zegt Chedzik, die vanaf volgende maand een kamer van een goede vriend wil gaan huren. ,,Hij vraagt 125 euro minder aan huur. Met mijn budget scheelt dat een hoop.''

Heeft zij nog tips voor buitenlandse studenten die in een vergelijkbare situatie zitten als zij? ,,Jazeker'', lacht ze. ,,Meld je aan op de website www.hitchhikers.org. Studenten die per auto naar het buitenland reizen, bieden daar een zitplaats tegen een kleine vergoeding aan. Op die manier ben ik al een paar keer voor 25 euro naar Polen afgereisd.''

Wat volgens Chudzik ook helpt, is bij toerbeurt met vrienden een diner verzorgen. ,,Je kookt eens in de zoveel tijd voor een grote groep. Daarmee spaar je veel geld uit en het is nog gezellig ook.'' Enigszins beschaamd wijst zij tenslotte op ,,de truc met de strippenkaart''. Alle studenten kennen hem, maar voor die paar wereldvreemden wil zij hem nog wel even uit de doeken doen: ,,Wrijf met een kaars over de kaart en snijd het kaarsvet er na het stempelen weer vanaf. Niet te vaak natuurlijk, maar drie keer op dezelfde strip moet lukken.''

Volgende week in de serie `student en geldzaken': de thuiswonende student