Hoe bling is Nederland?

Amerikaanse rappers en hun fans tooien zich graag met dure kettingen, diamanten en ander blinkend spul. Hoe staat het met `bling' en de Nederlandse hiphoppers en hun fans, vragen Hester Carvalho en Cleo Campert (foto's) zich af.

Hiphopmode is meer dan baseballpetjes en wijde broeken. Een beetje Amerikaanse hiphopper laat het tegenwoordig breed hangen met gouden opzetstukken op zijn hoektanden, sprankelende sieraden en kleding van precies dat ene juiste merk. De gemiddelde rapper mag dan een arme achtergrond hebben, zijn zelf verworven fortuin wordt gespendeerd aan alles wat glimt, glinstert en blinkt. `Bling' kortom. Bling is het geheel aan accessoires en sieraden waarmee de hiphopper zich behangt. Bling is vertoon. Bling is status.

Maar niet in Nederland.

Vaderlandse rap-sterren als Lange Frans, Ali B of Brainpower zul je niet snel op dit soort extravagantie betrappen. De fans wél. Niet allemaal, want de vaderlandse scene kent ook een afdeling met backpack-hiphoppers (genoemd naar hun onafscheidelijke rugzak, doorgaans gecombineerd met skateboard of ander sport-attribuut). Maar in het grootstedelijke nachtleven kom je ze wel degelijk tegen: de chains, het ice, de caps, de jerseys, de du-rags. Oftewel: de gouden kettingen, de juwelen, de petten, de sporthemden, de strakke mutsjes. Pronken is de hoofdzaak.

COMPETITIE

Dj Al `Fresh' Arrindell bijvoorbeeld. Fresh spendeert al zijn geld aan juwelen hangers, diamanten oorbellen en de juiste broeken: niet Karl Kuni (,,Daar zul je me echt nóóit in zien''), wél Phat Farm. Hij draait als dj op feesten waar veel Antilliaanse en Surinaamse jongeren komen. ,,Het is een manier van opscheppen. Het is ook competitie: wie heeft de meeste bling en het meeste ice?'' Veel mensen wijken uit naar namaak. Fresh pikt ze er meteen uit: ,,Het goud is te licht, en de diamanten fonkelen niet goed.'' Zelf draagt hij geen nep. ,,Mijn huid is er allergisch voor.''

De liefhebbers kijken goed naar hun Amerikaanse voorbeelden. Jay-Z, Nelly, P. Diddy en G-Unit (de crew van 50 Cent) vertonen zich niet zonder diamanten oorstekers, dikke kettingen, een ring met edelsteen formaat walnoot, of een `viervingerring' over de hele breedte. Ze rijden in jeep-achtige auto's die in Amerika worden aangeduid als SUV (sport utility vehicle). Zo'n SUV is bedoeld voor golfclubs, surfplanken en paardrij-benodigdheden maar de hiphopper bouwt hem vol speakers. En dan ben je er nog niet. Een auto krijgt pas standing door zijn persoonlijke accenten. Heb je eindelijk die stoere Hummer H2, Lincoln Navigator of Cadillac Escalade, je bent pas tevreden als de juiste velgen er op zitten. Favoriet is de `spinning rim' die de andere kant op draait als de wielen, en nog even doordraait als de auto al stilstaat, voor een dynamisch effect. Ook populair zijn showvelgen: goudkleurig met krokodillenrelief, of rank als een racewagenstuur.

Ooit werd de inhoud van hiphop-teksten gekarakteriseerd als braggin' and boastin', oftewel `bluffen en pochen'; dat braggin' and boastin' is inmiddels doorgedrongen tot ieder aspect van de hiphop-stijl. Bling (het woord komt van het visuele effect in cartoons, als er een lichtje blinkt op een diamant; `blinnggg!') slaat op auto's en sieraden maar ook huizen, schoenen en zelfs drankjes. Een hiphopper drinkt niet zomaar champagne, hij drinkt Cristal. En hij drinkt niet zomaar cognac, hij drinkt Hennessy.

BIJLMER

Voor de juiste spullen ga je naar speciale winkels. Al `Fresh' Arrindell drinkt op feestjes graag Hpnotiq, een blauwe likeur die populair is gemaakt door hiphoppers als Jay-Z en Jermaine Dupree. Voor Hpnotiq heeft Fresh in heel Nederland maar één adresje, in Amstelveen.

D-fine, een kleine zaak in de Amsterdamse Bijlmer verkoopt de kleding: broeken van Sean John, Southpole en Phat Farm, petten van Kangol, en gouden en zilveren kettingen met het ronde embleem van G-Unit, hangers in de vorm van velgen (de `spinning rims') en diamanten kruizen. De kettingen voelen zwaar aan maar ze zijn nep, bezet met nepdiamanten. Ze kosten zo'n dertig euro. Marco, van veertien koopt twee grote nep-diamanten oorstekers voor een vriend die net gaatjes heeft genomen. Marco zelf moet van zijn moeder daarmee wachten tot hij 18 is.

Volgens Yoni Tjon, manager van de winkel, is bling vooral iets voor jongens. Meisjes dragen niet zoveel glimmende sieraden. Tjon verkoopt vooral sportkleding: wijde broeken van sweatstof, en shirts van allerlei soorten basketballteams. Na jaren van sweatpants en T-shirts wint het overhemd met contrasterende kragen en manchetten nu terrein, zegt Yoni Tjon. Wellicht onder invloed van Kanye West, de ideale schoonzoon onder de rappers. Tjon: ,,Nelly bijvoorbeeld draagt nu ook soms een pak. Maar wel met sportschoenen eronder.'' Die sportschoenen komen van Nike, model Air Force 1, of van Reebok, model S. Carter dat werd ontworpen door rapper Jay-Z. ,,De sportswear is altijd Amerikaans, maar als rappers pakken dragen kiezen ze iets Europees, zoals Prada of Armani, dat vinden ze toch een stapje hoger.''

Een klant van D-fine buigt zich over de toonbank om het horloge bekijken, dat aan de muur hangt. Het heeft een gekleurde platte wijzerplaat, is afgezet met nepdiamanten, en kost 25 euro.

Al `Fresh' Arrindell draagt de echte uitvoering van dit horloge. Hij heeft het gekocht in New York, bij Jacob the Jeweler, de juwelier waar iedere zichzelf respecterende hiphop-afficianado een sieraad aanschaft (en rapper Nas een verlovingsring voor zangeres Kelis bestelde). Fresh kocht zijn horloge afgelopen Kerstmis. ,,Het kostte me 12.000 dollar'', vertelt hij. ,,Nu zag ik het op eBay aangeboden voor 8.000. Dus ik had beter even kunnen wachten.''

SHOPPEN IN MIAMI

Als Fresh de gewenste kleren of sieraden in Nederland niet kan krijgen, gaat hij winkelen in Londen of Miami. ,,In Londen koop ik baseball-jacks van het merk Mega USA, en mijn G Unit-ketting heb ik laatst in Miami gekocht. Hij was 5.000 dollar.'' Op de dagen dat hij uitgaat (`donderdag tot en met zondag') is Fresh helemaal `macked out', oftewel: van top tot teen in stijl. Zijn pet, du-rag (kapje om het haar op zijn plaats te houden), shirt, jack en schoenen zijn in kleur op elkaar afgestemd. Hij heeft vierentwintig paar Nike's, Air Force 1, in verschillende kleuren, om altijd het juiste paar voorhanden te hebben. ,,Maar m'n G Unit-ketting draag ik bij het uitgaan meestal niet, ik ben te bang dat hij gestolen wordt.'' Fresh woont in Utrecht en studeert International Business Management aan de Hoge Economische School in Amsterdam. Hij komt oorspronkelijk uit St.Maarten en daar wil hij uiteindelijk weer gaan wonen. ,,Daarom bling ik niet met een auto. Ik vind het onzin om er hier een te nemen als ik binnenkort toch ga verhuizen.'' Hij weet wel al wat voor auto hij in zijn volgende woonplaats zal kopen: een witte Lincoln Navigator met Spinning Rims, wit neon-licht langs de onderkant, GPS, X-box, vier LCD-screens op het dashboard en de achterbank (om dvd's op te kijken), en twee versterkers van 1.000 watt per stuk. `Een discotheek op wielen', ziet hij voor zich.

Dat merken-bewustzijn (`brand-consciousness') en jeugdcultuur goed samengaan is bekend. Maar dankzij de rapcultuur is de band nog hechter. Want rappers zijn de `name-droppers' van het muzikanten-gilde. Toen Nelly een liedje naar Nike-schoenen vernoemde, `Air Force Ones', was het model snel uitverkocht. Name-droppen past bij het genre, rap beschrijft immers de realiteit. Dus als die realiteit bestaat uit Cristal-champagne, Courvoisier, Hennessy, Hummer-auto's en Reebok-schoenen, dan krijgt dat logischerwijs een plaats in de teksten.

Het onderzoeksprojekt American Brandstand houdt bij wie welke merken in teksten noemt. Obie Trice was waarschijnlijk de enige rapper die een Nederlands merk omhoog stak (Heineken) en Twista wist dit jaar de meeste namen in één liedje te krijgen, namelijk 9 (en bezet daarmee de tweede plaats aller tijden, na Lil' Kim die er in `The Jump Off' 14 achter elkaar noemde). Alleen al in de Top-20 van Billboard kwamen dit jaar 61 verschillende merken voor, met als Top-5: Hennessy (52 keer), Cadillac (49), Rolls Royce (42), Gucci (40) en Mercedes (36).

MERKEN EN STATUS

Toch zijn er onder Amerikaanse rappers nu geluiden te horen dat er minder op merken en status gelet zou moeten worden. Jay-Z verkondigde in het nummer `What More Can I Say': ,,I don't wear jerseys/I'm 30 plus/gimmie a crisp pair of jeans and button-ups'' (`ik draag geen sport-shirts/ ik ben over de dertig/ geef me nieuwe jeans en een overhemd'). En volgens Ja Rule is het als je dertig bent, `niet cool' om nog met dikke gouden kettingen rond te lopen.

Al `Fresh' Arrindell (24) kan er niet mee zitten. Volgende maand gaat hij weer naar Miami, nieuwe spullen inslaan.