Björk gaat bling

Na lang turen viel deze week eindelijk de clip van `Oceania', de nieuwe single van Björk, eens overdag op MTV te zien. Voorheen werd het filmpje alleen gesignaleerd als de research voor deze rubriek plaatsvond in de nachtelijke uren, maar zie! – tijdens het vergeefse wachten op `Amerika', de clip van Rammstein, kwam Björk ineens voorbij.

Dat is eigenlijk een klein wonder, de huidige programmering van de popzenders in aanmerking genomen. Want het nummer met zijn vage, elektronische beats en zijn bewerkte koorpartijen van een Groenlands vrouwenkoor is nu niet direct voer voor de hitlijsten, om van de nogal eigenzinnig zwevende en uithalende leadzangpartijen van onze IJslandse schone maar te zwijgen – maar met die stem heeft zij, in iets conventionelere settingen, al vaker hits gescoord, dus dat zou niet direct een bezwaar moeten zijn.

De clip is al net zo arty als Björks muziek en image. Björk bevindt zich, hoe kan het ook anders, in een onderwaterwereld. Dat alleen al bepaalt de sfeer: zo'n oceanische positie heeft tegelijk een bijzonder weids effect en iets geborgens, iets baarmoederlijks. De verschillende objecten bewegen zich in gemoedelijk slow-motion door het beeld: amoeben, paddestoel-achtige wezens, openende bloemen en nog meer vreemd gevormde objecten. De clip is grotendeels in zwartwit, pas op het laatst, als het water verruild wordt voor een confronterender open ruimte, komt er kleur aan te pas.

Het grootste deel van deze hoogst surrealistisch gevormde beelden werd met de computer gegenereerd. Het Londense videocollectief LynnFox, dat al verscheidene clips voor, of liever samen met Björk maakte, was een week of zes druk met deze animaties, alvorens de boel op een trip naar IJsland werd afgemaakt.

Het is niet helemaal duidelijk of het meest spectaculaire beeld ook digitaal tevoorschijn is getoverd. Het gezicht van Björk is geheel en al bedekt met glimmende steentjes: diamanten moeten we geloven, maar dat zal wel niet conform de werkelijkheid zijn. Björk is niet de eerste die zo voor clip-doeleinden is toegetakeld: Marc Almond liep er net zo bij in de clip van het drie jaar oude Glorious. Op zijn website acht Almond het waarschijnlijk dat Björk het idee van hem heeft. Ze is tenslotte bevriend met Johann Johannson, de IJslandse producer van het album Stranger Things, waarop Almond al net zo blikvangend staat afgebeeld.

Ach, wat maakt het uit, zegt hij: ,,Iedereen steelt, eh, leent andermans ideeën, sommigen bouwen daar een carrière op!'' Die waarheid gaat in ieder geval op voor de clipindustrie, die overbevolkt is met eksters. Feit is dat die edelsteentjes Björk aanzienlijk beter staan.