Zo spelen vrouwen met hun macht en hun seks

Leuk hoor, om als enig meisje in het jonge, hippe toneelcollectief Annette Speelt te zitten. Maar het gaat altijd over man en macht. En over oorlog natuurlijk: ,,mannenplannetjes.'' Na de mannenstukken Perzen, Vleesch en Richard III werd het dus tijd voor een vrouwenvoorstelling, vond actrice Kristen Denkers: Kippie.

In de kleine zaal van het Haagse Theater aan het Spui lopen drie jonge vrouwen zich warm voor de repetitie van Kippie. Danseres Annabel Lopez Ochoa – roze ijsmuts, blote benen, gespierde dansdijen – springt op en neer. Celliste Florien Hamer zit op de grond en stemt haar instrument. Actrice Kristen Denkers – grijs pak, appelgroene blouse met grote kraag – drentelt mompelend rond, gezicht op de grond gericht. Op het podium ligt een vierkant van bladeren, een soort klein paradijsje. Daarboven hangt dreigend een appel. Rechts daarvan hangt een lichtpeertje. De dames zitten op stapels damesglossies: Cosmo, Vogue.

Denkers, na afloop in de kleedkamer: ,,Ik wilde een stuk maken over de Mabel-generatie, de doortastende jonge vrouwen die carrière willen maken met even schaamteloze als geraffineerde inzet van hun vrouwelijke middelen. Ik werd ook geïnspireerd door de documentaire Monica Lewinsky in Black and White, waarin zij aan een zaal studentes over haar relatie met de Amerikaanse president Bill Clinton vertelt; in een intrigerende mengeling van eerlijkheid en spel: naïef en streetwise tegelijk. Ze is openhartig, maar weet tegelijkertijd waar ze charmant glimlachend moet zwijgen. En de zaal eet uit haar hand. Zó spelen vrouwen volgens mij met hun macht en hun seks.''

Annette Speelt werd twee jaar geleden opgericht door een groep klasgenoten van de Amsterdamse toneelschool. Hun afstudeervoorstelling Hamlet werd bekroond met de Ton Lutz Prijs. Meteen daarop volgde 't Zal je kind maar wezen, een succesrijke bewerking van Elis Assers tv-serie 't Schaep met de Vijf Pooten (1969-1970).

Kippie is muziekdanstheater. Dus terwijl Denkers haar monoloog brengt, danst Lopez Ochoa rond en speelt Hamer stukken Bach en Britten, aangevuld met eigen improvisaties. Soms is er uitwisseling. Dan zie je de liefdespijn in Denkers' tekst terug in de bewegingen van Lopez Ochoa, die danst alsof ze wordt mishandeld. En als Denkers staat te huilen voor de zaal – eerst bewust nep, daarna een mengeling van echt en nep (alles gespeeld uiteraard) – smeert Lopez Ochoa nonchalant haar lippen vol met heel veel lippenstift, en dopt Hamer wat sperzieboontjes.

Denkers: ,,Dat huilen doe ik, omdat tranen tot de basiswapenuitrusting van de vrouw behoort. Juist het nephuilen dat overgaat in echt huilen, tot je het onderscheid niet meer weet. Met zijn drieën spelen we eigenlijk samen één vrouw. De danseres staat voor het speelse kind, wulps, impulsief, tong naar buiten laten hangen, de vieze dingen. De musicus met haar sperziebonen staat voor de moeder, de nuchterheid, de structuur; en ik ben de ratio, de gedachtes, de taal. In het stuk laat ik verschillende rollen zien die vrouwen kunnen aannemen om hun doel te bereiken: van naïef naar wanhopig of juist nuchter, of het jongensmeisje; one of the guys. Maar je kunt ook verschillende rollen tegelijk spelen. Dat laat ik in de huilscène zien.''

De monoloog heeft geen duidelijk verhaal; het is een collage van eigen en gevonden teksten, met als rode draad het Hooglied van Salomo, in de vertaling van Hugo Claus. Er is echter ook ruimte voor liedjes van Bram Vermeulen en Maarten van Roozendaal. En een opsomming van kleding door een vrouw die niet weet we ze moet dragen: ,,Dat spijkerrokje met dat polyester shirtje uit de jaren `'70? Nee, dat ga je ruiken.'' Of een vragenlijst aan een geliefde: ,,Wat heb jij met spullen uit de jaren '70? Was jij je handen voor het vrijen?''

Denkers richt zich in Kippie vaak tot een geliefde. Ze probeert hem over te halen tot de liefde, om te beginnen door de vrijblijvendheid ervan te benadrukken; zoals mannen dat graag horen: ,,Eigenlijk is het oorspronkelijke idee – vrouw en macht – overschaduwd door: vrouw zoekt liefde. Het is verder maar de vraag of dit een tekst over vrouwen is geworden. Het gaat vooral over mijzelf, en ik ben een vrouw. In die zin wel.''

In het stuk wordt een appel geplukt en opgegeten. Is dit bedoeld als verwijzing naar oervrouw Eva uit de bijbel die de appel uit de verboden boom plukte en door God het paradijs werd uitgezet? Denkers kijkt naar regisseur Christiaan Mooij. Hij heeft die appel bedacht.

Mooij: ,,Voor het beeld wilde ik de spelers iets laten eten, bij voorkeur chips, want dat kraakt zo lekker. Maar we hadden geen chips bij ons, wel appels. Zo simpel was het. Het leverde verder een mooi beeldrijm op met het peertje. We waren ons bewust van de associaties die het zou oproepen, maar daar hebben we bewust niets mee gedaan. Het waren trouwens eigenlijk vijgen die Eva plukte.''

En Kippie? Waarom heet het eigenlijk Kippie? Denkers: ,,Dat is hoe collega Thijs Römer me altijd noemt. Een koosnaam die iets denigrerends heeft. Kippie is de Nederlandse versie van het Amerikaanse chick, mannenjargon voor `lekker meisje'.

`Kippie' van Annette Speelt, t/m 9 oktober in Theater aan het Spui, Den Haag. Tournee langs Haarlem, Groningen, Amsterdam en Utrecht t/m 26 okt.