Wetenschapper als politiek opponent

In zijn bijdrage `Balkenendes kruistocht in eigen land' (Opinie & Debat, 25 september) probeert de overigens door mij gewaardeerde Jos de Beus bijna alles met alles in verband te brengen en husselt hij allerlei abstracties en de politiek gekleurde waan van de dag door elkaar, hetgeen uiteraard niet erg bevorderlijk is voor het ontwikkelen van een eigen consistente visie, in deze wenselijk als je een ander zo de maat wil nemen als hij probeert te doen bij Balkenende. Anders gezegd: De Beus toont zich als wetenschapper teveel een politieke opponent van Balkenende. Zijn houding tegenover Balkenendes kruistocht voor eenduidiger waarden en normen is op zijn zachtst gezegd nogal schizofreen: enerzijds zou Balkenende het gemeenschapstekort zowel in Nederland als in Europa scherp aanvoelen, anderzijds zou hij zich teveel bemoeien met de moraal van de burgers.

Als De Beus meer afstand zou hebben weten te betrachten tot de partijpolitiek zou hij Balkenendes kruistocht (de echo van uitlatingen van de Amerikaanse gemeenschapsdenker Etzioni) makkelijker hebben kunnen ontmaskeren als een verhulde poging het joods-christelijke erfgoed weer op de agenda te krijgen. Dit in een tijd van langzaam maar zeker voortschrijdende biologisering van ons wereldbeeld (met de biologie in plaats van de bijbel als basis voor onze moraal).

Hoezo `diepere' waarden zou ik aan Balkenende en Etzioni willen vragen. Inderdaad: ons taalgebruik verraad ons al, we weten allang dat onze moraal biologisch gefundeerd is, de archiefkast is van onze evolutie, maar er zijn te grote belangen mee gemoeid om dat niet aan de grote klok te hangen. Zulke machtige belangen zelfs dat het lijkt alsof we het met zijn allen niet willen weten.