Waarvoor demonstreert vakbeweging nog?

Kleine wijzigingen in de kabinetsplannen geven de bonden reden voor protest.

De kabinetsplannen waartegen de vakbeweging de afgelopen weken actievoerde, zijn deze week door de Kamer afgezwakt. Maar de groots opgezette demonstratie van morgen gaat gewoon door. Omdat er nog genoeg is om de straat voor op te gaan? Of omdat de demonstratie een rijdende trein is die je niet op het laatste moment kunt stoppen?

Volgens FNV-voorzitter Lodewijk de Waal is er onverminderd reden om te demonstreren. Hij benadrukte deze week dat het om de grootste bezuiniging op sociale voorzieningen gaat sinds de Tweede Wereldoorlog. ,,Het kabinet heeft 20 ruiten ingegooid en gaat nu 1 deur repareren. Daar doen we het niet voor'' schreef hij deze week in het FNV-magazine. ,,Er is veel beweging, maar dat is absoluut te weinig.''

De aanpassingen van het kabinetsbeleid komen niet tegemoet aan de belangrijkste bezwaren van de vakbeweging: de ingrepen in het stelsel van VUT en prepensioen en de versobering van de werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Op wat kleine wijzigingen na blijft alles met steun van de coalitiepartijen bij het oude.

Zo is het kabinet niet teruggekomen op de afschaffing van de fiscale stimulering van prepensioenregelingen waarmee mensen voor hun 65e-ste kunnen stoppen met werken. Daarmee is een einde gekomen aan verplichte collectieve prepensioenregelingen, en dát was voor de vakbeweging het breekpunt tijdens het mislukte voorjaarsoverleg dit jaar. Het kabinet heeft alleen de overgangsregeling verruimd, zodat iets meer oudere werknemers (iedereen die volgend jaar 55 of ouder is) van de regeling kunnen blijven profiteren. Ook heeft het kabinet onder druk van de Kamer de ontslagvergoeding voor mensen die een ww-uitkering krijgen overeind gehouden, tot maximaal een jaarsalaris.

Er mogen in de ogen van vakbeweging en oppositie voldoende redenen voor protest overblijven, de timing van de demonstratie roept de vraag op wie de vakbeweging wil bereiken. De demonstratie zal maar een zeer beperkte, directe invloed hebben op het kabinetsbeleid. Immers, het grote politieke debat over de ingeslagen koers is afgelopen woensdagavond al afgerond. Daarmee lijkt aanpassing van de maatregelen niet meer mogelijk, althans, niet grootschalig. Want bij de behandeling van de departementale begrotingen de komende weken kan er niet tussen begrotingen worden geschoven.

Volgende week bij de algemene financiële beschouwingen bestaat die mogelijkheid formeel nog wel, maar gezien de politieke verhoudingen van deze week lijken grote wijzigingen op voorhand uitgesloten. In november behandelt de Kamer dan nog het Belastingplan 2005, waarin fiscaal nog het een en ander veranderd kan worden.

De Waal zei eerder deze week al dat hij hoopt ook de leden van de Eerste Kamer te bereiken. De Senaat heeft formeel niet de mogelijkheid om wetten aan te passen, maar kan wetten (begrotingen zijn wetten) wel juridisch toetsen. Het wetsvoorstel voor VUT en prepensioen stuitte al op juridische bezwaren bij de Raad van State, vooral wegens de dubbele belasting van zowel de premie als de uitkering. De Waal c.s. hopen dat de Senatoren op die grond het wetsvoorstel van De Geus torpederen.

Als de demonstratie niet tot aanpassing van het beleid leidt, is een massale opkomst een mogelijke voorloper van grote en langdurige onrust op de arbeidsmarkt. En ontevredenheid bij werkgevers heeft, net zoals bij de pensioenfondsen, mogelijk indirecte invloed op het kabinetsbeleid.