Volharding loonde

Het eerste wat hij ging doen, zei hij op de dag nadat hij acht miljoen gulden schadevergoeding had gekregen van de Nederlandse staat, was een normale flat huren, waar een vleugel in kon. ,,En dan piano spelen.''

De journalist Willem Oltmans (79) woonde tot dan toe op een kamertje van zes bij zes meter in Amsterdam en leefde van een bijstandsuitkering. Aan de toekenning van schadevergoeding ging een langslepende kwestie vooraf.

Oltmans, die in 1953 als journalist was begonnen bij het Algemeen Handelsblad, haalde zich in 1957 de woede op de hals van toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Luns, omdat hij nauwe relaties onderhield met de Indonesische president Soekarno. Die was kort na de Indonesische onafhankelijkheid niet geliefd in Nederland. Ook maakte Oltmans zich weinig populair door te verkondigen dat hij vond dat Nederland Nieuw-Guinea aan Indonesië moest afstaan.

Oltmans beweert dat Buitenlandse Zaken hem sindsdien heeft tegengewerkt in zijn werk als journalist, in onder meer Indonesië, Zuid-Afrika, Suriname en de Verenigde Staten. Zo werden hem vele malen visa geweigerd. In 1991 spande hij een proces aan tegen de staat nadat hij via de Wet openbaarheid van bestuur de hand had weten te leggen op codeberichten en correspondentie waaruit dit zou blijken. Oltmans liet onder meer oud-premier Lubbers, oud-minister Van den Broek en prinses Margriet getuigen.

De rechter gaf hem op enkele punten gelijk. Zo zou Luns Nederlandse diplomaten inderdaad opdracht hebben gegeven Oltmans te hinderen bij de uitoefening van zijn beroep. Een onafhankelijke commissie stelde de schadevergoeding uiteindelijk vast op 8 miljoen gulden, nadat Oltmans verschillende schikkingsvoorstellen – Lubbers bood hem ooit een ton – had afgewezen.

De grotere woning is er gekomen: Oltmans huurde een penthouse in Amsterdam. Daar is hij gisteren overleden.