Tony Blair wil nog maar één termijn

Tony Blair wil een volgende regeertermijn als premier uitdienen, maar aftreden vóór de verkiezingen van 2009. Het is zonder precedent dat een zittend Brits premier zo lang tevoren zegt wanneer hij denkt te vertrekken.

,,Als ik word herkozen zou ik een volledige derde regeertermijn dienen'', zei Blair gisteravond tegen de BBC. ,,Ik wil geen vierde termijn dienen. Ik denk niet dat het Britse volk een premier wil die zo lang blijft, maar ik denk dat het verstandig is mijn bedoelingen nu duidelijk te maken.''

De horizon van zijn premierschap kwam nog scherper in beeld doordat Blair (51) vandaag opnieuw een behandeling ondergaat voor een hartritmestoornis. Het is de tweede keer binnen een jaar dat hij wordt behandeld voor de kwaal, die hij ,,niet bijzonder alarmerend'' noemde. Gezondheidsredenen zijn een traditioneel motief voor vroegtijdig vertrek van Britse premiers.

Dat hij nadenkt over een `leven na Downing Street' blijkt ook uit de bevestiging dat het echtpaar-Blair voor 3,6 miljoen pond (5,4 miljoen euro) een woonhuis heeft gekocht aan een Londens plein even ten noorden van Hyde Park. De Blairs hebben daarvoor een lening gesloten die zou worden terugbetaald uit de opbrengst van Blairs toekomstige memoires.

Aangenomen wordt dat Blair met zijn bekendmaking een nieuwe ronde van speculaties wilde smoren over een aanstaand vertrek om gezondheidsredenen, omdat zijn positie zou zijn verzwakt door `Irak', of door de machtsstrijd met zijn rivaal, minister van Financiën Gordon Brown. Op het gisteren afgesloten Labourcongres in Brighton kondigde Blair al aan de partij zelf naar de komende verkiezingen te willen leiden. Die worden verwacht in mei volgend jaar. Maar dat hij een volle derde termijn een effectieve premier kan zijn, wordt echter uitgesloten geacht, omdat de partij binnen die termijn en ruimschoots voor de verkiezingen een nieuwe leider moet kiezen.

Sommigen geloven daarom dat zijn mededeling niet het bedoelde effect heeft. Volgens de conservatieve Daily Telegraph is Blair vanaf nu ,,aangeschoten wild'', terwijl de linksere Guardian gelooft dat Blair ,,het startschot heeft gegeven voor de race om zijn opvolging, die vier jaar kan duren'' en de partij kan destabiliseren. Het is de vraag of Brown genoegen neemt met Blairs boodschap dat hij nog een paar jaar geduld moet hebben.

De ingreep waarvoor Blair in een ziekenhuis is opgenomen, is een zogeheten ablatie, waarbij het hart via een katheter een stroomstoot krijgt.

De ingreep, onder plaatselijke verdoving, geldt als lichtste hartbehandeling en lost in de meeste gevallen de ritmestoornis permanent op.

Labours woelige congresweek, die gedomineerd werd door de vertrouwenscrisis over `Irak', eindigde met een relatief succes voor Blair. In Hartlepool, in noordoost-Engeland, behield de partij gisteren de meerderheid bij tussentijdse verkiezingen om een parlementszetel. Die kwam vrij door het vertrek van Peter Mandelson die Europees Commissaris wordt.

Het Labourcongres verwierp gisteren bovendien een motie over terugtrekking van Britse troepen uit Irak, die Blair verder zou hebben beschadigd. De partijleiding wendde dat gevaar af nadat ze de vakbonden, die beschikken over een aantal `stemmenblokken' achter zich wist te krijgen. Dat gebeurde vermoedelijk met een reeks concessies over het behoud van banen in de auto-industrie.

Tijdens de by-election in Hartlepool slaagden de Liberal Democrats er wel in de traditionele grote voorsprong van Labour in dat district terug te brengen tot 2.000 stemmen. Voor de Conservatieven, voorheen de tweede partij in het district, was de uitslag rampzalig, omdat ze door de eurosceptische UK Independence Party werden verdrongen naar de vierde positie.

Blair, aangetreden in 1997 en herkozen in 2001, zou met drie aaneengesloten regeertermijnen een historisch record vestigen voor Labour. Het zou Blairs ambitie zijn om in een derde termijn het record te breken van Margaret Thatcher, die ruim twaalf jaar premier was. Harold Macmillan trad in 1963 af zodra hij problemen met zijn prostaat kreeg, waarvan hij (onterecht) dacht dat ze fataal zouden worden. Harold Wilson, twee keer Labourpremier, gaf hartklachten op als reden voor zijn aftreden. Churchill werd door een zware hersenbloeding getroffen.