Plankenkoorts aan de Zaan

Bij grote strafzaken die gevoelig liggen zal het openbaar ministerie geen schikking aanbieden, tenzij het echt niet anders kan.

Die belofte deed toenmalig minister Benk Korthals van Justitie nog niet zo lang geleden aan het parlement nadat hij op het matje was geroepen voor een aantal omstreden schikkingen van het openbaar ministerie.

Zo was daar chemiebedrijf Vos dat vervolging van een glycerineschandaal voor een paar euroton afkocht. Bouwers van de Schipholtunnel voorkwamen strafrechtelijke vervolging met een eenmalige overboeking naar Den Haag evenals telecombedrijf Versatel dat iets te losjes met zijn belastingformulieren omsprong.

Twee weken na de toezegging van Korthals voerde het openbaar ministerie een nieuwe schikkingsrichtlijn in. Saillant detail: drie dagen na het aangescherpte beleid onthulde Ahold op 24 februari vorig jaar zijn boekhoudschandaal. Hetzelfde schandaal resulteerde gisteren in een recordschikking van 8 miljoen euro met justitie.

Ahold, verantwoordelijk voor de grootste boekhoudfraude die Nederland kende, ligt gevoelig. Geen twijfel over mogelijk. En het openbaar ministerie was wel degelijk bij machte om een strafzaak tegen de vennootschap door te zetten. De vennootschap hoeft zich nu niet te verantwoorden voor de rechter. Waarom wel de cel in voor openbaar urineren, terwijl een kruidenier strafrechtelijke vervolging in het grootste boekhoudschandaal van Nederland afkoopt?

De SP was er gisteren als de kippen bij om de Ahold-schikking aan de kaak te stellen.

En toch pleit er genoeg vóór de transactie. Allereerst heeft het OM veel meer bewegingsvrijheid bij de keuze om al dan niet te schikken dan de toenmalig minister van justitie verwoordde. Bij de omstreden schikkingen van een paar jaar geleden kochten ook bestuurders vervolging af, in dit geval gebeurt eerder het tegenovergestelde. De schuldbekentenis van het bedrijf – die gisteren met de 8 miljoen werd meegeleverd – versterkt de zaak van justitie tegen de (ex)medewerkers van vlees en bloed die wél worden vervolgd.

De vennootschap Ahold was volgens het OM zeer bereidwillig bij het onderzoek. `Ahold' heeft zijn leven gebeterd, voor zover een rechtspersoon gedrag kan vertonen. En met de schikking van 8 miljoen optimaliseert justitie bij voorbaat de opbrengst, want het is ook de hoogste straf die de rechter in een strafprocedure had kunnen opleggen.

Pragmatisch gezien heeft OM een goede deal. Strafrechtelijke vervolging van de vennootschap zelf was in alle opzichten een zaak voor de bühne geweest.