`Na dertig jaar is een brandweerman versleten'

Brandweerlieden voeren actie. Ze stoppen op hun 55ste met werken, omdat het werk daarna te zwaar is. Maar de gemeenten willen dit veranderen.

,,Dit is onze toekomst'', zegt een brandweerman uit Utrecht, wijzend op een karretje van de schoonmaakploeg. Hij is met collega's op weg naar het Amsterdam-Rijnkanaal. Een auto is te water geraakt. Een duikeenheid is al ter plekke.

,,Duiken is geen werk waar je op zit te wachten'', zegt plaatsvervangend ploegleider Albert Patist. ,,Het is psychisch heel zwaar.'' De eerste duiker heeft de auto gevonden. ,,Ik zag in het water geen hand voor ogen en moest de auto aftasten en hopen dat er niemand inzat. Dat is best spannend'', zegt Guido de Hoog (30) na afloop. Ad Peeters (52): ,,Duiken is de enige activiteit die je niet mag doen als je ouder bent dan vijfenveertig. Voor de rest is er bij de brandweer geen seniorenbeleid. Er wordt van ons verwacht dat we dezelfde kunstjes doen als onze jongere collega's.''

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) wil af van het functioneel leeftijdsontslag (flo), dat ervoor zorgt dat brandweerlui nu op hun 55ste met pensioen kunnen. De VNG stelt voor dat ouderen die het werk niet meer aankunnen op zoek moeten naar nieuwe functies in de gemeente.

De dag van een brandweerman begint om acht uur 's morgens met het controleren van de voertuigen en eindigt de volgende dag om acht uur na een nacht in de kazerne. Na elke 24-uursdienst zijn er twee dagen rust. ,,Dat betekent dat we ongeveer zevenenvijftig uur per week werken'', zegt Jaap de Zeeuw (54), al tweeëndertig jaar bij de brandweer. Volgend jaar zou hij met pensioen gaan. ,,Per dienst krijgen we ongeveer vier oproepen. Die gaan me niet allemaal meer zo vlot af als vroeger. Vooral weer in slaap komen na een oproep 's nachts is moeilijk.''

De Zeeuw vindt de aangepaste pensioenleeftijd voor brandweerlieden niet overdreven. ,,Bijna al mijn collega's die met pensioen gingen op hun 55ste hadden het jaar daarop gezondheidsproblemen. Wij zijn op als we de 55 hebben bereikt'', zegt De Zeeuw.

De VNG stelt daarom voor dat de ouderen tijdig van werk veranderen. ,,Wij willen dat onze werknemers gezond werken'', zegt Ina Sjerps, secretaris van het College van Arbeidszaken van de VNG. ,,Ongezonde werknemers brengen ook de mensen die gered moeten worden in gevaar.'' De oude werknemer zou een nieuwe baan krijgen in de eigen organisatie, maar bij gebrek aan vacatures moet de gemeente hem begeleiden in het vinden van ander werk. ,,Er is geen sprake van dat we mensen richting bijstand sturen.''

,,Omscholen klinkt makkelijker dan het is'', zegt André Willems (50). ,,Het kost me nu al veel tijd en energie om me voor mijn eigen vak bij te scholen. Het gaat allemaal niet meer zo vlotjes als bij die jongere collega's.''

De VNG wil het functioneel leeftijdsontslag afschaffen omdat de regeling duurder wordt als de fiscale voordelen van de VUT en het prepensioen verdwijnen. De gemeenten vinden dat het flo in strijd is met de wet die leeftijdsdicriminatie verbiedt. ,,Met de nieuwe regeling wordt per individu bekeken of hij het werk nog aankan'', zegt Sjerps.

Het functioneel leeftijdsontslag is een afkeuring op medische grond. Het werd eind jaren zestig ingevoerd nadat bleek dat hun werk brandweerlieden psychisch en fysiek zwaar belast. Er komt nu een nieuw onderzoek naar de werklast. De materialen en technieken zijn sinds de jaren zestig erg verbeterd. ,,Maar tegelijkertijd worden we vaker opgeroepen en krijgen we meer taken'', zegt De Zeeuw. Het aantal uitrukken is de laatste dertig jaar gestegen en het aantal brandweermensen gedaald. Daardoor zijn er meer slaaponderbrekingen. ,,Na dertig jaar ben je echt versleten'', zegt brandweerman Jos Jacobs.

De brandweer gaat door met actievoeren. Maar bij brand zal er altijd uitgerukt worden, zegt een woordvoerder van vakbond Abvakabo FNV.