Guido, ga ergens anders zwemmen

Er zal in de toekomst weer water stromen in meerdere van de 78 gedempte of gedeeltelijk gedempte grachten van Amsterdam, zo verwacht wethouder Guido Frankfurther (D66) van stadsdeel Amsterdam-Centrum. Maar zijn plannen voor het openmaken van de eerste gracht stuiten op groot verzet in de Jordaan. Want op die wijk is zijn oog gevallen.

De keuze gaat tussen de Westerstraat en de Elandsgracht. Het brengt historie terug en herstelt een deel van de waterstructuur, zo luiden de argumenten van de wethouder. Onder de uit te graven gracht komt een parkeergarage. De opbrengsten hiervan moeten de kosten, ruim 65 miljoen euro, dekken.

Op de eerste inspraakavond van woensdagavond in de Rode Hoed in Amsterdam liepen de emoties hoog op. Luidkeels lieten de meeste aanwezigen hun afkeer blijken. Hoofden liepen rood aan en een vrouw riep: ,,Verdomme, wat is dit voor geouwehoer.'' De protestborden gingen de lucht in. `Stop Guido de grachtengraver' en `Guido, ga ergens anders zwemmen'.

,,Dat is het noodlot van de bestuurder,'' zegt Frankfurther een dag later. ,,Op inspraakavonden komen altijd meer tegenstanders en die maken ook meer lawaai. Daar heb ik mee leren leven.'' Bewoners en winkeliers vrezen jaren naast een bouwput te zitten: ,,Onze nering gaat eraan.'' Marktkooplieden – de Westerstraat heeft een markt – moeten hun kraam verplaatsen en vrezen dat de klandizie niet terugkomt. De gracht wordt slechts acht meter breed en daarmee niet meer dan ,,betonnen gleuf met water'' – dat is ongeveer de breedte van het water aan de Oudezijds Achterburgwal. Voor alle bezwaren en problemen is volgens de voorstanders wel een oplossing. Het gaat erom dat de structuur van de binnenstad hersteld wordt, wat de identiteit versterkt.

Maar om rationele argumenten ging het op de inspraakavond niet. De zaal was gevuld met emoties. Rechts vooraan zaten een handjevol voorstanders van het plan, leden van de Vereniging Vrienden van de Binnenstad of van de werkgroep Open de Grachten. De rest van de zaal zat vol met bewoners en marktkooplieden.

Eigenlijk is er sprake van een heuse klassenstrijd, enkele overlopers daargelaten. De tegenstanders bestempelen de voorstanders als ,,grachtengordelelite'' en ,,monumentendieren''. Andersom spreekt men met licht dédain over ,,neringdoenden''. De werkgroep Open de Grachten heeft een hele rits coryfeeën weten aan te trekken voor het aanbevelingscomité, onder wie Willeke Alberti, Jos Brink en Geert Mak, die zich tegenover rasechte Amsterdamse kooplieden zien geplaatst.

Op de inspraakavond was van de bekende aanbevelers alleen Jos Brink aanwezig. Op rustige toon wilde hij de voordelen opsommen. Maar ver kwam hij niet. ,,Vroeger waren het open riolen. Maar dat argument telt nu niet meer...'' ,,Oh nee?'', brulde een man achter uit de zaal. ,,Heb je er verstand van? Wedden dat?'' Ongestoord het woord voeren was er daarna niet meer bij. ,,Ik ben een dromer. Dat geef ik eerlijk toe'', vertelde Brink de zaal. Na nog een aantal zinnen begon de zaal af te tellen. ,,Drie, twee, een. Stop maar.'' Tot besluit wenste Brink de voor- én tegenstanders veel wijsheid toe. Het antwoord van de zaal? ,,Ja joh, blijf lekker dromen, Jos.''

Als iets uit de inspraakavond is gebleken is dat voor- en tegenstanders elkaar niet meer overtuigen, zegt Frankfurther: ,,De stellingen zijn betrokken. Waarvan akte.'' Volgens hem is er ,,politieke moed'' nodig voor een besluit. Dit dagelijks bestuur zal, als het aan hem ligt, die moed betonen. Want het is echt ,,een prachtproject''.

Maar wat is dan het nut van dergelijke inspraakavonden? Frankfurther spreekt over de ,,eindafweging'' volgend jaar waarbij een aantal ,,ingrediënten'' een belangrijke rol speelt, waaronder de inspraakavond, maar ook de post die het stadsdeel ontvangt en reacties op de website. En dan is er nog ,,het onderzoek van een onderzoeksbureau'' waaruit blijkt dat 75 procent van de bewoners van de binnenstad voor het opengooien van een gracht is, mits gecombineerd met een parkeergarage. ,,Voor mij heel belangrijk.''

En toch staat nog niet vast wat hij het dagelijks bestuur van het stadsdeel gaat voorstellen, zegt Frankfurther. Er komt nog een vervolg op de inspraakavond op 26 oktober. Bovendien beslist uiteindelijk de stadsdeelraad. Op de vraag wat hemzelf nog van het plan zou kunnen afhouden, blijft het lang stil. Aarzelend: ,,Dat weet ik eigenlijk niet zo. Ik denk dat die tweede inspraakavond heel belangrijk zal zijn. Het kan best dat er nog verrassende argumenten voor of tegen ter tafel komen.''