Farmaceuten zijn doodsbenauwd voor claims

Het Amerikaanse farmacieconcern Merk heeft zijn pijnstiller Vioxx van de markt gehaald. Of dat terecht is? ,,Fabrikanten zijn beduchter geworden voor claims.''

Apotheker Hans Meerburg heeft gisteravond meteen een uitdraai gemaakt van zijn patiënten die de pijnstiller Vioxx slikken. Die lijst met 47 personen heeft hij doorgespeeld aan de huisartsen in zijn gemeente, Hazerswoude. ,,De huisartsen krijgen nu vragen binnen van patiënten die vragen of ze meteen moeten stoppen met het slikken van het medicijn. Ja dus'', zegt Meerburg.

Gisteren maakte het Amerikaanse farmacieconcern Merck bekend dat het zijn pijnstiller Vioxx van de markt haalt. Uit een drie jaar durende studie is naar voren gekomen dat het medicijn, vergeleken met een placebo, een twee maal grotere kans op een hartaanval of een beroerte geeft. In Amerika zijn er vorig jaar 91 miljoen recepten uitgeschreven voor dit medicijn. In Nederland slikken tussen de 60.000 en 70.000 mensen het middel, met name patiënten die lijden aan reuma of artrose (gewrichtsslijtage).

Meerburg noemt het een ,,dappere'' stap van Merck. Want Vioxx was een belangrijk medicijn voor het bedrijf. Vorig jaar haalde het er een omzet mee van 2,5 miljard dollar, 11 procent van de totale omzet. Daarna stortte de beurskoers in.

Volgens Annemiek Horikx, medewerker van het Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers, is er al langer discussie over de veiligheid van Vioxx en de klasse pijnstillers waartoe het behoort, de zogeheten Cox-2-remmers. Vioxx is eerder vergeleken met een pijnstiller (naproxen) uit een andere klasse, die bij patiënten veel maag- en darmklachten geven. Het lijkt erop dat de Cox-2-remmers die maag- en darmklachten niet, of minder, geven. Maar het blijkt wel dat Vioxx weer een iets hogere kans geeft op een hartaanval. ,,Ik ken geen medicijn zonder bijwerkingen. Je moet risico's tegen elkaar afwegen'', aldus Horikx. Ze zegt erbij dat patiënten die nu Vioxx slikken zich geen al te grote zorgen moeten maken. De kans op een hartaanval is, absoluut gezien, erg klein. Uit het onderzoek van Merck blijkt dat in de placebogroep zich 25 `cardiovasculaire events' voordeden op 3.315 patiëntjaren – dat is het aantal jaren dat een patiënt het middel slikt. In de groep die Vioxx slikte ging het om 45 events op 3.014 patiëntjaren. Toch is het resultaat reden genoeg voor de Amerikaanse Food and Drug Administration om de andere Cox-2-remmers te gaan evalueren.

Merck heeft nog even overwogen om de bijsluiter aan te passen. ,,Maar uiteindelijk is er toch voor gekozen om het middel uit de markt te halen, mede omdat er alternatieven voor handen zijn'', zegt een woordvoerder van het bedrijf. Concurrent Pfizer heeft een Cox-2-remmer op de markt, en sinds kort verkoopt Merck zelf ook een alternatief.

Volgens Horikx speelt er meer. ,,Fabrikanten zijn banger geworden voor claims.'' Zo heeft het Duitse bedrijf Bayer drie jaar geleden een cholesterolverlager van de markt gehaald nadat het in verband was gebracht met 50, en later 100, doden. De schade van de daaropvolgende claims ligt inmiddels boven de miljard dollar. Ook tegen het Britse GlaxoSmithKline loopt een rechtszaak, omdat het aan artsen niet gemeld zou hebben dat het antidepressivum Paxil bij jongeren kan leiden tot zelfmoordneigingen. Merck zegt zelf geen rechtszaken te verwachten, omdat het de studie correct heeft uitgevoerd en niks heeft achtergehouden. ,,En er zijn nog geen doden gevallen'', aldus de woordvoerder.

Ook al blijven claims uit, dan nog verkeert Merck in een lastige situatie. Volgend jaar verliest het zijn Amerikaanse patent op de cholesterolverlager Zocor. Daarmee raakt het zijn belangrijkste medicijn, dat vorig jaar een omzet haalde van 5 miljard dollar, kwijt. Dat gat moet het bedrijf zien op te vullen. En het ging al niet goed met Merck. Vorig jaar zijn bij een reorganisatie 4.500 banen geschrapt. Volgens analisten brengt het bedrijf te weinig nieuwe medicijnen op de markt.

Apotheker Meerburg zegt dat de patiënten op een andere pijnstiller moeten overstappen. ,,Welke, dat moet de huisarts beslissen. Er zijn gelukkig genoeg alternatieven.''