`Dapper beleid werpt vruchten af '

Bij zijn verkiezing was Lula da Silva nog een gevreesd socialistisch vakbondsleider. Hij heeft zich ontpopt tot een charismatische president, die de economie van Brazilië tot leven heeft gewekt.

Het heeft er nog even om gespannen maar nu is de grote doorbraak volgens hem een feit. ,,De Braziliaanse ondernemer durft weer te investeren. Zijn aanvankelijke scepsis over een mogelijk radicaal geldverkwistend, links bewind is verdwenen'', zegt de oud-minister van Financiën van Brazilië, Antonio Delfim Netto.

Zakenmannen beseffen nu dat ze ,,krankzinnig geluk'' hebben dat twee jaar geleden uitgerekend de gevreesde socialistische Luis Inácio Lula da Silva, kortweg Lula, tot president werd verkozen. ,,Door zijn vakmanschap, charismatisch leiderschap en stabiel monetair beleid is de economie gaan draaien. Ik voorspel de komende jaren een groei van jaarlijks 6 procent''.

De loftuitingen van de 76-jarige Delfim Netto komen uit onverdachte hoek. Het centrumrechtse parlementslid, econoom, voormalig ambassadeur en succesvol minister van Financiën tijdens het militaire bewind (1964 tot 1985) heeft in het verleden menigmaal met Lula in de clinch gelegen. In zijn kantoor in São Paulo wijst hij lachend naar een tegenover zijn bureau hangende spotprent uit 1983. Daarop is minister Delfim Netto afgebeeld als leeuwentemmer die de met manen afgebeelde, toen nog radicale, langharige vakbondsleider Lula heeft weten te vloeren.

Maar de huidige Lula (58) draagt een maatpak, heeft zijn haren en baard getrimd en ontwikkelt zich als een pragmatische bestuurder. ,,Hij begrijpt het dierlijke verlangen en de hebzucht van de ondernemers. Hij houdt ze wortels voor waardoor ze zijn gaan lopen'', zegt Delfim Netto. Vorig jaar kromp de Braziliaanse economie nog met 0,2 procent maar in 2004 zal de groei 4,5 procent bedragen. En de formele werkloosheid is in vier maanden gedaald van 13 naar 11 procent. Het zijn cijfers die Lula en zijn partijgenoten van de PT (Arbeiderspartij) een flinke steun in de rug geven bij de lokale verkiezingen die zondag in 5.562 gemeenten worden gehouden. Het percentage dat zegt de regering te steunen steeg deze maand van 38 naar 41.

De economie komt in Brazilië zichtbaar tot leven ook al profiteert nog lang niet iedereen daar optimaal van. In de dure winkelstraten van São Paulo – de economische hoofdstad van Brazilië – staan op elke hoek bedelaars. Ze hebben het gemunt op degenen die bijvoorbeeld in een mooie dingenwinkel als Clube Chocolate – Rua Oscar Freire – op de tweede etage achteloos een design geel hondenuniformpje inslaan voor 60 euro. De winkel verkoopt ook gekleurde rieten tassen met bijpassend kussentje waarin het huisdiertje tofhip kan worden vervoerd. De prijs van 160 euro is twee keer een minimummaandsalaris.

De koopkracht en consumptieve bestedingen van de 175 miljoen Brazilianen is volgens ondernemers merkbaar toegenomen. Om oververhitting van de economie te voorkomen, heeft de Braziliaanse centrale bank vorige week zelfs de rente met 0,25 procentpunt verhoogd naar 16,25 procent. De inflatie zal dit jaar iets meer dan 7 procent bedragen en in Brazilië bestaat traditioneel grote angst voor verdere stijging. Het is nog maar tien jaar geleden dat de Brazilianen hun vers verdiende geld onmiddellijk uitgaven aan zaken als toiletpapier omdat een maandelijkse inflatie van honderden procenten het salaris deed verdampen.

,,Financieel economisch gezien stelt de renteverhoging niets voor maar het is een goed signaal dat deze regering er alles aan gelegen is om de inflatie onder controle te houden'', zegt Fabio Colletti Barbosa, de president van de Banco Real (de Braziliaanse dochter van ABN Amro). Het personeel van zijn bank stond afgelopen dinsdagochtend noodgedwongen urenlang in de zon op de stoep. Vakbonden van bankpersoneel hielden de Banco Real omsingeld omdat er een loonsverhoging van 25 procent wordt geëist.

Toch is ondanks de gevaren van geldontwaarding en sociale onrust ook bankpresident Barbosa ,,heel optimistisch'' over de ontwikkeling van de economie. ,,Wij waren twee jaar geleden de eerste bank die zeiden dat er geen reden was Lula te vrezen. In zijn voor de verkiezingen gepresenteerde Brief aan het Volk van juni 2002 beloofde hij immers een degelijk economisch beleid. En Lula heeft woord gehouden'', zegt Barbosa.

In tegenstelling tot grote buren als Argentinië of Venezuela is de regering van Brazilië erin geslaagd via het besparen op publieke uitgaven en het afbetalen van schulden een alom gerespecteerd economisch beleid te ontwikkelen. IMF-directeur Rodrigo de Rato was deze maand op bezoek in Brazilië en prees de regering van Lula voor het voeren van ,,een coherente macro-economische politiek''. Hij sprak van een ,,dapper beleid dat nu vruchten begint af te werpen''.

In het Braziliaanse kantoor van bankier Barbosa staat een wereldbol met een diameter van 1,5 meter. De nadrukkelijke Braziliaanse oriëntatie op het buitenland verklaart voor een deel het huidige economische succes van het land. Lula is tijdens zijn bewind veel op reis en sloot handelsakkoorden met China, India en Zuid-Afrika. De export levert Brazilië steeds meer geld op. Soja, hout, koper, kippen, sinaasappels of vliegtuigen, de buitenlandse handel nam vorig jaar met 21 procent toe. Dit jaar wordt een recordhoeveelheid van 90 miljard dollar aan export verwacht. Zo'n 32 miljard meer dan er wordt geïmporteerd. Verdere groei kan Brazilië volgens econoom Delfim Netto en bankpresident Barbosa alleen realiseren als geïnvesteerd wordt in grote infrastructurele werken als de aanleg van wegen, havens en energie- en watervoorzieningen.

,,Investeringen in havens en wegen zullen zich vanzelf snel terugverdienen'', zegt Delfim Netto. Onder Lula is Brazilië naar zijn mening immers definitief een normaal land geworden. Zelfs de overgrote meerderheid van de mensen binnen Lula's linkse PT accepteert nu dat er verschillende sociale klassen zijn en dat privé-bezit is toegestaan. ,,Brazilië is een land met degelijke instituties waar een investeerder geen abnormale risico's meer kent. We zijn definitief geen Latijns-Amerikaanse bananenrepubliek meer maar een democratisch functionerende, stabiele samenleving.''