Air Canada heeft pijn doorstaan

Air Canada heeft een forse reorganisatie achter de rug. Het bedrijf lijkt daardoor nu beter gepositioneerd dan zijn Amerikaanse concurrenten.

De Canadese luchtvaartmaatschappij Air Canada is gisteren uit surseance gekomen na een grondige reorganisatie die anderhalf jaar heeft geduurd. De drastisch afgeslankte nationale maatschappij is nu volgens waarnemers in betere vorm dan andere grote maatschappijen in Noord-Amerika. Twijfels over de levensvatbaarheid van de onderneming op de lange termijn blijven evenwel bestaan.

Sinds Air Canada in april vorig jaar uitstel van betaling aanvroeg na een reeks van crises – de nasleep van 11 september 2001 en de longziekte sars – heeft de maatschappij in moeizame onderhandelingen haar financiën op orde gebracht. Een verlammende schuld van 13 miljard Canadese dollar (8,3 miljard euro) is teruggedrongen tot ongeveer 5 miljard. Schuldeisers, aangevoerd door de Deutsche Bank, bezitten nu zo'n 90 procent van de aandelen in een nieuwe holdingmaatschappij voor Air Canada, ACE Aviation. Het overige deel is in handen van de Amerikaanse zakenbank Cerberus Capital. Maandag komen er nieuwe aandelen in omloop op de effectenbeurs van Toronto.

Tevens is de draconische kostenstructuur van Air Canada aangepakt. De loonkosten zijn met 1,1 miljard dollar, ofwel ruim eenderde, teruggebracht door middel van zowel loonsverlagingen en een inkrimping van het personeelsbestand van 40.000 tot 33.000 werknemers. Ook de vloot van Air Canada is verkleind, van 232 tot 193 toestellen, en de maatschappij verwierf gunstiger leasetarieven voor zijn overgebleven vliegtuigen. Tot slot werden duizenden contracten met leveranciers heronderhandeld, op terreinen van technische onderdelen tot maaltijden.

Het resultaat is volgens Robert Milton, president-directeur van Air Canada, een ,,fundamenteel heruitgevonden'' onderneming. ,,Air Canada kan niet meer worden beschouwd als een conventionele maatschappij'', verklaarde hij deze week bij de presentatie van een nieuw bedrijfsplan. ,,In plaats daarvan zijn we een uiterst samenhangende maatschappij met een wereldwijd netwerk, dat hetzelfde gemak biedt als onze lage-kostenconcurrenten. Terwijl onze voornaamste Amerikaanse concurrenten het moeilijk hebben, zijn wij klaar om agressief en effectief te concurreren met lage kosten.''

Kenners geven Milton voorlopig het voordeel van de twijfel, met name wegens het genadeloze karakter van de herstructurering. Air Canada heeft een ,,lang en moeizaam proces doorgemaakt, waarbij het een aantal malen aan de dood is ontsnapt'', zegt Frederick Larkin, analist bij Orion Securities in Toronto. ,,De andere maatschappijen in de VS hebben niet een dergelijke graad van pijn doorstaan. Misschien komt dat nog, maar het is nog niet gebeurd.'' Air Canada wordt traditioneel vergeleken met de `Grote Zes' Amerikaanse maatschappijen: American, United, Delta, Continental, Northwest en US Airways. Volgens Claude Proulx, analist bij BMO Nesbitt Burns in Montreal, is de kostenstructuur van Air Canada nu ,,de beste van de volwaardige maatschappijen in Noord-Amerika''.

Desondanks bestaat er geen zekerheid dat Air Canada op de lange termijn het hoofd boven water kan houden. De maatschappij kampt al jaren met een krimpend aandeel op de binnenlandse markt, waar het te maken heeft met pittige concurrentie van regionale maatschappijen als WestJet, Jetsgo en Canjet, die voordelige tickets bieden. Om zijn marktaandeel op peil te houden gaat Air Canada nu met kleinere toestellen vliegen, op hogere frequenties. Minder lege stoelen en bredere keuze voor de klant gaan daarbij hand in hand.

Daarnaast zoekt Air Canada in toenemende mate zijn heil op de internationale markt. Binnenlandse lage-kostenconcurrenten kunnen niet tippen aan de internationale verbindingen van Air Canada, dat op bijna honderd buitenlandse bestemmingen vliegt en deel uitmaakt van de internationale Star Alliance (met verder onder meer Lufthansa).

,,De internationale markt vertegenwoordigt veruit de beste groeikansen voor Air Canada in de komende jaren'', aldus Proulx. Air Canada is bezig nieuwe routes te openen, onder meer op Delhi, Peking, en een aanzienlijk aantal bestemmingen in Latijns-Amerika. Saillant detail is dat de maatschappij veel klandizie heeft van internationale doorreizigers van en naar Latijns-Amerika die geen overstap willen maken in de VS wegens nieuwe visa-eisen.

Risico's liggen echter nog steeds op de loer. Hoge brandstofprijzen kunnen een terugkeer naar winstgevendheid belemmeren, zegt de analist Larkin. En wat betreft lonen houden de lage-kostenmaatschappijen een voordeel. ,,Na de loonsverlagingen en ontslagen die de onderhandelaars van de vakbeweging hebben geslikt, zouden ze een eventueel herstel van de verdiensten van de maatschappij kunnen zien als een gelegenheid [voor nieuwe looneisen].''