367.969 keer kloppen voor een verloren stem

Jesus Alvarez wordt dringend teruggeroepen door een vrouw bij wie hij al had aangeklopt. Haar stervende broer wil op 2 november absoluut stemmen. De voordeur en de horrendeur gaan open. De worstjes pruttelen nog in de keuken. Door het stookhok bereikt Jesus een raamloze kamer. Daar ligt Johnnie Monroe (49), net terug uit het ziekenhuis. Zijn maagkanker is te ver.

Tegen een muur, amper in het zicht van de zieke man, staat een oude tv te tetteren. Een reclameboodschap begint met `I am George W. Bush and I approve this message'. Johnnie gromt. Eerst wil hij niet zeggen op wie hij stemt, maar al snel laat hij zich gaan: ,,Ik hou niet van Bush. Hij heeft de hele wereld bedrogen.''

De bezoeker vult formulieren in die Monroe met zorg ondertekent. Alvarez is een medewerker van `Voices for working families', een niet-partijgebonden organisatie die burgers wil laten stemmen, in eigen persoon en dat kan al veertien dagen vóór de officiële verkiezingsdag of per post.

Voices had tot en met eergisteren in Florida op 367.969 deuren geklopt, met 146.498 mensen gesproken en 35.253 nieuwe kiezerregistraties verzorgd. Men is bezig 48.000 mensen die een misdrijf hebben begaan en hun straf hebben uitgezeten te helpen weer op de kiezerslijst te komen. Velen van hen zijn zwart.

Lang niet iedereen heeft er vertrouwen in dat de verkiezingen dit jaar in Florida beter zullen verlopen dan in 2000, toen de verwarrende vormgeving van de stembiljetten in sommigen districten en intimiderende maatregelen een aanzienlijk aantal Afrikaanse Amerikanen er van weerhield een stem uit te brengen, of hen niet de kans gaf die stem geteld te krijgen. Het deed er meer dan gemiddeld toe: uiteindelijk won Bush de staat met 573 stemmen, nadat het Hooggerechtshof in Washington hertellen had verboden.

Oud-president Jimmy Carter schreef deze week in een ingezonden stuk in The Washington Post dat de staat, waar Jeb, de broer van president Bush, gouverneur is, onvoldoende heeft gedaan om de gebreken te herstellen. Er is wel geld uitgetrokken maar niet genoeg gebeurd, schreef Carter.

Het Carter Center, dat de oud-president oprichtte, houdt in de hele wereld toezicht op de eerlijke gang van zaken bij verkiezingen. De laatste landen waar dat gebeurde waren Venezuela en Indonesië, Mozambique volgt.

Het centrum heeft niet genoeg mankracht om Florida er bij te doen, maar Carters handen jeuken: de nieuwe elektronische stemmachines zijn dubieus qua bewezen betrouwbaarheid, én zij laten geen enkel papieren spoor na. Hertellen kán straks niet meer.

Jesus en drie collega's lopen in rode T-shirts door de straat met sleetse bungalowtjes. De buurt heet Oakland Park in Broward County, ten noorden van Miami.

Dit is Ground Zero van het verkiezingsdrama in Florida 2000. Hier werd de onbesliste strijd geleverd over de hangende ponsrondjes aan de stembiljetten; de stemmen konden moeilijk objectief worden geteld.

In de objectiviteit van het proces schuilt volgens Carter nog een gebrek: de hoogste functionaris in Florida die verantwoordelijk is voor de verkiezingen, is een Republikeinse, die actief is in de campagne voor herverkiezing van president Bush. Onpartijdig toezicht is een normale eis, schreef Carter. Zoals men ook zou mogen verwachten dat in de hele staat de zelfde methode van kiezen wordt gebruikt. Ook dat is niet het geval.

De Hollywood Democratic Club houdt een voorlichtingsavond in het Art & Culture Center. Er is veel neon en wat te drinken uit drieliterflessen. Gino Herring, `coördinator kiezerseducatie' van Broward County legt de ongeveer veertig aanwezigen uit dat zij zich geen zorgen hoeven maken. Hij heeft zelfs een nieuwe stemmachine meegenomen en laat zien dat er geen printje uitkomt zoals wanneer je geld opneemt, maar er komt wel aan het eind van de dag één print uit met het resultaat. Op de machine staat `Breng Uw Stem uit met Vertrouwen'.

Een jong gepensioneerde man staat op. ,,Ik heb m'n hele leven bij de federale overheid gewerkt. Bij de vorige verkiezingen heb ik drie keer geprobeerd te stemmen op deze machine. Hij pakte m'n stem niet. Ik vraag een poststem aan, dan is er tenminste papier. Dit elektronische systeem heeft mijn vertrouwen verloren. Het is een schande. We kunnen niet nog es vier jaar deze [***] als opperbevelhebber hebben. Ik sta er op dat mijn stem dit jaar telt.''

De toon is gezet. Lokale politici, een lid van het Congres van Florida, iedereen roept op vroeg te gaan stemmen (,,dan knoeien ze er nog niet mee'') of een absentee ballot aan te vragen opdat er een papieren transactie plaatsvindt. Het is deze algemeen klinkende argwaan waar gouverneur Jeb Bush zich gisteren fel tegen keerde. Hij sprak van ,,een samenzwering van linkse actiegroepen'' die mensen bang maakt en het vertrouwen in eerlijke verkiezingen ondermijnt.

`Voices for working families' werkt desondanks rustig verder met de slagzin: `Vote by Mail, Leave a Paper Trail'. Omdat velen niet goed weten hoe zij alles moeten regelen, is de campagne van deur tot deur ontworpen, vertelt Dorothy Townsend. Zij is directeur voor Florida van Voices, een landelijke organisatie die geld van stichtingen, de vakbeweging en particulieren gebruikt om op vele tienduizenden, demografisch geselecteerde voordeuren te kloppen.

Bijvoorbeeld op die van Eddie Mustafa, die net in Oakland Park, in Broward County, is komen wonen. Hij komt uit New York, zoals zovelen in dit zwaar Democratische zuidwesten van Florida. Het zijn vooral de niet zo rijke gepensioneerden van de Oostkust die hier hun levensavond in de zon komen doorbrengen. Vroeger was de streek sterk joods, nu zijn het working class Amerikanen met allerlei soorten immigranten-verleden.

,,Fijn dat jullie langskomen'', bast Mustafa, een grote man met een indrukwekkend ontbloot bovenlijf. Hij weet de weg nog niet in deze immense stadswoestijn. Zijn aanvraag om als kiezer te worden geregistreerd wordt nu door Voices op het goede kantoor bezorgd. Als hij zijn kiezerskaart op tijd krijgt, gaat Mustafa stemmen. Hij laat zich graag rijden op verkiezingsdag. Voices zorgt er voor.