Student claimt beurs

,,Ronduit idioot. Ik heb er geen andere woorden voor'', zegt Dany Bidar. ,,De Europese Unie heeft de mond vol over vrij verkeer van personen en het belang van mobiliteit onder studenten, maar als puntje bij paaltje komt, is er erg veel tegenwerking.''

Drie jaar geleden bond de Fransman Dany Bidar de strijd aan tegen de afwijzing van een studiebeurs in Engeland. Zijn gevecht nadert de ontknoping. Als hij wint, gaat de studiefinanciering in de Europese Unie op de helling.

Dany Bidar verhuisde zes jaar geleden – hij was toen vijftien – met zijn moeder naar Engeland. Daar maakte hij zijn middelbare school af en ging hij economie studeren aan het University College London. Tot zijn verbazing kwam hij niet in aanmerking voor een studietoelage. ,,Ik kon wel een soort bijstandsuitkering krijgen, maar dat wilde ik niet. Ik wilde een studielening, net als veel van mijn Britse studiegenoten, die ik na het afstuderen zou terugbetalen. Nou, dat kon ik vergeten. De Britse regering zei: `Vraag maar aan je moederland'. En de Franse regering zei: `Je kunt wel een studiebeurs krijgen, maar dan moet je aan een Franse universiteit komen studeren'.''

,,Verdomd onrechtvaardig'', vertelt Dany Bidar telefonisch uit Londen. Hij haalde met hulp van enkele sympathisanten zwaar juridisch geschut van stal om de afwijzing van zijn studiebeurs aan te vechten. Eerste wapen: het Europese verbod van discriminatie op grond van nationaliteit. Tweede wapen: het recht van EU-burgers op vrij reizen en verblijven binnen de Unie. Beide bepalingen liggen stevig verankerd in het EU-verdrag.

Het dispuut liep zó hoog op, dat het Europees Hof van Justitie in Luxemburg eraan te pas moest komen. Daar lichtten de kemphanen eergisteren hun posities mondeling toe. En omdat er zulke fundamentele principes in het geding zijn, konden ook andere EU-partners hun zegje doen.

Voor Dany Bidar, die de hoorzitting in Luxemburg overliet aan zijn advocaten, ligt de zaak simpel. Hij claimt, met het EU-verdrag in de hand, te mogen reizen en verblijven waar hij wil, althans binnen de EU. En als hij wordt toegelaten tot een universiteit in een ander EU-land, mag hem een bijbehorende studietoelage niet worden geweigerd, want dat is ongeoorloofde discriminatie.

Voor de Britse autoriteiten is de kwestie al even eenvoudig. Zij beroepen zich op een `richtlijn' (Europese wet) uit 1993. Daarin staat onomwonden dat Europese burgers die in een ander EU-land gaan studeren géén recht hebben op een studietoelage (beurs of lening) van het `gastland'. Ook in de nieuwe richtlijn over het vrije verkeer van EU-burgers (die de lidstaten over twee jaar moeten invoeren) worden studietoelagen expliciet uitgezonderd van het recht op gelijke behandeling. Doel van die beperking is te voorkomen dat migrerende EU-studenten de nationale beurzenstelsels opblazen.

De Britse regering becijferde dat inwilliging van de eis van Dany Bidar in het collegejaar 2000-2001, toen bijna 42.000 EU-studenten in Groot-Brittannië studeerden, de Britse schatkist 66 miljoen pond (97 miljoen euro) zou hebben gekost aan extra studietoelagen. Door de recente EU-uitbreiding naar Midden- en Oost-Europa zouden de extra kosten nog verder oplopen, want Britse universiteiten zijn ook daar in trek bij studenten.

Alle EU-landen die zich in dit geschil hebben gemengd – behalve Groot-Brittannië ook Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Nederland en Oostenrijk – delen de Britse uitleg van de EU-regels. En ook de Europese Commissie steunt de interpretatie van Londen.

Maar dat betekent niet dat Dany Bidar kansloos is. Dat liet Nederland gisteren voor het Luxemburgse hof ook doorschemeren. Namens de regering in Den Haag voerde gemachtigde C. Wissels aan dat ,,specifieke en bijzondere omstandigheden'' denkbaar zijn die kunnen nopen tot ,,een soepeler toepassing'' van de richtlijn (die buitenlandse EU-studenten van studietoelagen uitsluit).

Zij verwees hiervoor naar recente jurisprudentie van het Luxemburgse hof over grensoverschrijdend recht op bijstand voor EU-burgers. Daarin stelt het hof dat er ,,een aantoonbare structurele band'' met het gastland moet zijn voordat er recht op steun van dit gastland kan ontstaan.

Wissels zag op basis hiervan een mooi compromis opdoemen voor studenten. Zij zouden dan pas na enkele jaren legaal verblijf in het gastland recht krijgen op gelijke behandeling, lees: een studietoelage van het gastland. Vijf jaar, lijkt Nederland een redelijke wachttijd. Lang genoeg in elk geval om ,,studiebeurstoerisme'', en dus ondermijning van de nationale beurzenstelsels, tegen te houden, zei Wissels.

Advocaat-generaal A. Geelhoed zal op 11 november zijn conclusie aan het hof voorleggen. Dit zal vermoedelijk begin volgend jaar arrest wijzen. Voor Dany Bidar mosterd na de maaltijd. Hij is deze zomer afgestudeerd en naarstig op zoek naar een baan. Zijn studie heeft hij gefinancierd door als receptionist in een Londens fitnesscentrum deeltijdwerk te doen. ,,Met een beurs had ik meer tijd voor mijn studie gehad en vast en zeker een betere beoordeling gehaald'', zegt Bidar.

    • Joop Meijnen