`Onze sinas net zo goed als Fanta'

Irene Moolenaar stapt op het kraampje af. Ze pakt een bekertje jus d'orange. Na twee slokken trekt ze een vies gezicht en zet de sinaasappelsap weer terug op het dienblad. ,,Bah!'' Ze grijpt het bekertje van de concurrent ernaast en vrolijkt op: ,,Ik wist wel dat Appelsientje beter was dan dat huismerk.''

Demonstratrice Gerda Elferink van Albert Heijn op het Soendaplein in Haarlem probeert voorzichtig uit te leggen dat ze juist de verkeerde pakken sap voor de bekertjes had neergezet. Dan is de test eerlijk. ,,U vindt dus eigenlijk ons huismerk lekkerder.''

Het huismerk rukt op in Nederland. In veel omringende landen hebben huismerken een dubbel zo hoog marktaandeel in de supermarkt als hier. Door de jarenlang stagnerende koopkracht groeit ook in Nederland de animo voor merkloze artikelen. Dat komt mede door de opkomst van discounters als Aldi en Lidl, die geen enkel A-merk verkopen. Bovendien breiden alle supermarkten hun assortiment uit.

Albert Heijn besloot vorige week de prijzen van ruim duizend huismerkproducten te verlagen. Andere ketens volgden. Bij Albert Heijn is het prijsverschil tussen huismerkartikel en A-merk ruwweg 25 procent, ongeveer evenveel als bij andere supermarkten. Sinds vorige week kunnen klanten testen of er ook verschil in kwaliteit is.

Een oudere vrouw loopt langs het kraampje waar klanten de Johma krabsalade kunnen vergelijken met die van het AH-huismerk. ,,Ik heb het meteen al gezien'', wijst ze naar de Johma-toastjes. ,,Dáár zit veel mayonaise in, bij de andere niet.'' Ze proeft en knikt. Aad Zeilstra vindt het huismerksap van AH lekkerder. ,,Die andere is me te scherp en te zuur.'' Bovendien is een literpak huismerk met 69 cent 21 procent goedkoper. Oorzaak van deze prijsverschillen zijn de kosten die A-merkbedrijven maken voor innovaties en reclame, iets wat Albert Heijn zich grotendeels bespaart.

Albert Heijn zegt dit jaar de kwaliteit van honderden van zijn 4.500 huismerkproducten verbeterd te hebben om de confrontatie met de topmerken aan te durven. Hoewel in het laatste nummer van de Consumentengids de chocolademelk het slechtst scoorde, stelt Simone Hertzberger, AH's hoofd kwaliteit, dat de kwaliteit van de huismerkartikelen vergelijkbaar is met A-merken. ,,Onze sinas is net zo goed als Fanta, onze chips zijn vergelijkbaar met Lay's, onze beschuit is even goed als Bolletje.''

Om die producten zo goed te maken werd van A-merkproducten een `vingerafdruk' gemaakt. Deskundigen proefden wat erin zat en hoe het werd bereid. Laboranten deden een chemische analyse. Daarna begon de zoektocht naar welk ras aardbeien Hero in zijn jam gebruikte en waar die werden ingekocht. Of hoe Unox zijn knakworstjes zo eetbaar maakte. ,,Die namaken was onze moeilijkste klus. Heel knap hoe Unilever dat heeft gedaan.''

Albert Heijn laat zijn huismerkproducten maken door ondernemingen die hierin zijn gespecialeerd, zoals Remia (mayonaise), Hellema (koek) en Struik Foods (maaltijden). ,,Bij sommige fabrikanten moesten we flink crisis maken om ze beter te laten presteren'', zegt Hertzberger. Voordat er iets in het schap komt, doet een 65-koppig panel nog een blindtest. Consumenten vinden smaak, geur en uiterlijk belangrijk, zegt onderzoeker Garmt Dijksterhuis van adviesbureau Agrotechnology & Food Innovations. ,,Receptuur en ingrediënten maken of breken een product. Je verbetert de smaak echt niet door extra vet of suiker.''

Albert Heijn zegt niet of de omzet van huismerken stijgt. Wel is bekend dat Albert Heijn meer verdient op huismerkproducten. ,,Een van de redenen om dat aantal artikelen snel uit te breiden.''

Volgens demonstratrice Elferink is de stand na een paar uur proeven gelijk: de helft vindt Appelsientje het lekkerst, de andere het huismerk. ,,Belangrijk is dat een kwart van de mensen zegt dat ze voortaan ons huismerk kopen.''

    • Frits Baltesen