Gijzelen loont in Irak

Voor veel gijzelaars in Irak wordt betaald. Hun levens zijn voor hun bedrijf of regering belangrijker dan eventuele principes.

Gijzelen werkt. Zeker in Irak. Werkgevers van gijzelaars betalen, regeringen geven toe. De ontvoeringsindustrie wordt voortdurend gestimuleerd op het ingeslagen pad voort te gaan. ,,Wat kan het schelen?'', reageerde de Italiaanse oppositiepoliticus Antonio di Pietro gisteren op de berichten dat een miljoen dollar is betaald voor twee Italiaanse hulpverleensters. Maar intussen wordt bijvoorbeeld het transport vanuit Turkije nu ernstig gehinderd omdat veel Turkse chauffeurs niet meer in Noord-Irak willen rijden uit angst ontvoerd te worden en zijn er nog maar weinig buitenlandse journalisten in Irak. Te gevaarlijk.

De Italiaanse premier Berlusconi zei gisteren niets te willen zeggen over losgeld; ,,we zullen er zelfs niet meer over praten'', zei hij tegen de krant La Stampa. Maar de voorzitter van de buitenlandcommissie van het Italiaanse parlement, Gustavo Selva, een partijgenoot van Berlusconi, verklaarde ervan uit te gaan dat er voor de vrijlating van de twee vrouwen is betaald. ,,In principe zou men niet moeten toegeven aan losgeldeisen. Maar dit keer moesten ze wel. De levens van twee meisjes waren het belangrijkst.''

Dat is het argument van alle werkgevers en regeringen die toegeven. ,,Het was een zeer, zeer harde beslissing'', zei eerder deze maand de eigenaar van een Koeweits transportbedrijf waarvan een Turkse chauffeur was ontvoerd. ,,We hadden het leven van de gijzelaar aan de ene kant van de weegschaal en ons werk in Irak aan de andere kant.'' Het bedrijf staakte zijn activiteit in Irak. Of de eigenaar van een ander Koeweits bedrijf waarvan zeven chauffeurs waren ontvoerd. Hij betaalde een half miljoen dollar en bleef rijden. In augustus trok de Filippijnse regering vervroegd haar 51 militairen uit Irak terug in ruil voor het leven van een Filippijnse vrachtwagenchauffeur. De ontvoerders kwamen allemaal hun kant van de transactie na; de bewuste gijzelaars kwamen inderdaad ongedeerd vrij.

De verschillende groepen ontvoerders hebben tegelijk volstrekt duidelijk gemaakt dat het hun ernst is door gijzelaars te onthoofden en videobeelden daarvan te verspreiden (via willige Arabische zenders als Al-Jazira en Al-Arabiya). De hardste daarvan waren misschien vorige week de beelden van de onthoofdingen van twee Amerikaanse gevangenen van de groep die zich Tawhid wal Jihad (monotheïsme en heilige oorlog) noemt van de Jordaanse terrorist Abu Musab Zarqawi. De Britse regering voelt zich nu zwaar onder druk gezet door de smeekbeden van Zarqawi's overgebleven Britse gijzelaar, Ken Bigley. Dat bleek vanochtend wel uit de woorden van minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw. ,,We onderhandelen niet met ontvoerders'', zei hij, want anders ,,zouden er veel, veel meer mensen zijn die worden ontvoerd en zou de wereld minder veilig zijn''. Maar ,,als de ontvoerders met ons in contact zouden raken zouden we duidelijk luisteren naar wat ze te zeggen hebben [..] Misschien zeggen ze dingen die consistent zijn met onze positie en die niettemin Mr. Bigleys vrijlating zouden bewerkstelligen.'' De ontvoerders hebben op video de vrijlating van vrouwelijke Iraakse gevangenen geëist, maar er zijn verscheidene gijzelingen geweest die met politieke eisen begonnen en financieel werden geregeld.

De golf van gijzelingen van buitenlanders (te onderscheiden van de veel talrijker maar minder lucratieve binnenlandse gijzelingen) begon in april, met de ontvoering van onder anderen zeven Zuid-Koreanen, drie Japanners, een Brit en een Canadees. De Japanners waren meteen op een video te zien, het mes op de keel, omringd door zwaar gewapende mannen die dreigden hen levend te verbranden als Japan zijn troepen niet uit Irak terugtrok. De – voor zover bekend – eerste buitenlandse gijzelaar die werd vermoord was een van de drie Italianen. Tot dusverre zijn ruim 150 buitenlanders ontvoerd, van wie er meer dan 25 zijn vermoord en ongeveer 30 nog worden vermist.

Het Iraakse ministerie van Binnenlandse Zaken schat dat 90 procent van de ontvoeringen wordt uitgevoerd door gewone criminelen, zo zei een woordvoerder gisteren tegen het persbureau Reuters. Als er niet snel wordt betaald verkopen dezen hun buit door aan moslimextremisten of andere groepen – wie het meest biedt. Zo zouden twee nog vastzittende Franse journalisten oorspronkelijk door misdadigers zijn ontvoerd die hen aan het Islamitisch Leger in Irak hadden doorverkocht.

De nauwelijks opgeleide en onbetrouwbare Iraakse veiligheidsdiensten zijn niet in staat de ontvoerders weerwerk te gevn. Het misdrijf loont. Dat wil zeggen dat iedere buitenlander in Irak op elk moment gijzelaar kan worden. Vanochtend werden weer 10 nieuwe gijzelaars aangemeld.

    • Carolien Roelants