`Gepakt na loze geruchten'

Deze week viel de politie met groot machtsvertoon het huis binnen van een Marokkaans gezin in Utrecht. De verdenking: terrorisme. Na een kort verhoor werden de mensen weer vrijgelaten. Emeritus hoogleraar strafrecht Frits Rüter heeft kritiek op de handelwijze van de politie en justitie. ,,Op een loos gerucht verschijnt een macht aan agenten.''

Wat is er mis gegaan voorafgaand aan de grootscheepse politie-inval in het Utrechtse bovenhuis van afgelopen zondag? Frits Rüter, emeritus hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam, is onthutst.

,,Op een loos gerucht verschijnt er een macht aan politiemensen die u arresteren en een puinhoop maken van uw huis. Is er een solide verdenking geweest? Is er een machtiging geweest van de rechter-commissaris? Zo ja, dan had de schade zo beperkt mogelijk moeten blijven. Als aan een van die voorwaarden geen gehoor is gegeven, zou ik als advocaat aangifte doen van vrijheidsberoving, huisvredebreuk, vernieling, diefstal en bedreiging.''

Er kan altijd iets mis gaan. Zelf herinnert Rüter zich een Amsterdamse inval in de jaren negentig waarbij de politie zich in de etage had vergist. Wat hem zorgen baart, is de show waarmee de afgelopen maanden vermeende terroristen uit hun bed worden gelicht, zoals vorige maand in Roosendaal gebeurde waar een verdachte van de aanslagen in Madrid werd opgepakt en zonder gevonden bewijs weer vrijgelaten. ,,Zodat de bevolking ziet: het is heel erg gesteld met het terrorisme.''

Terrorisme neemt in de hoofden van de burgers de plaats in die de grote georganiseerde criminaliteit tien jaar geleden innam. ,,Het Europese uitleveringsbevel heeft jarenlang in een la van de Europese Commissie gelegen in Brussel. Iedereen wist dat het presenteren van dat bevel kansloos was, niemand wilde eraan. Tot na 11 september. Toen is het uitleveringsbevel in korte tijd aangenomen.''

Deze maand werd minister Donner (Justitie, CDA) door de coalitiepartners aangewezen als verantwoordelijk minister voor het antiterrorismebeleid in Nederland. In een brief aan de Tweede Kamer schreven Donner en Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) dat de opsporingsdiensten de bevoegdheid krijgen om personen die mogelijk tot terreurnetwerken behoren, hinderlijk kunnen worden gevolgd, ook zonder concrete verdenking.

Rüter: ,,Donner maakt misbruik van de hysterie, de angst voor terroristische aanslagen. Hij voert een gevecht om de politie. De CRI (criminele inlichtingendienst, red.), die onder het ministerie van Justitie valt, is terug gebracht tot niets, de Rijkspolitie is er weggehaald. Donner probeert met de terrorismeportefeuille de politie terug te halen.

Het ministerie van justitie kán echter niet met terrorismebestrijding worden belast, vindt Rüter. ,,Dat ministerie moet politie-invallen juist onderzoeken en toetsen op rechtmatigheid. Het kan niet én opdracht geven én toetsen tegelijk. Terrorismebestrijding hoort bij het ministerie van Binnenlandse Zaken te blijven.''

Rüter noemt minister Donner een representant van `de flinke overheid'. ,,Tegen veelplegers moet je optreden. Maar bij terrorisme moet je uiterst omzichtig te werk gaan. In plaats van de onveiligheid te bestrijden, creëer je een onveilig staatsapparaat. Een overheid die zichzelf niet onder controle heeft. Tegen zo'n overheid kan ook de rechterlijke macht geen bescherming bieden.

,,De meeste slachtoffers zijn gevallen door overheden die hun fatsoen niet hielden. Overheden zoals die van de vroegere Sovjet-Unie en nazi-Duitsland, die groepen uitsloten: de kapitalisten, de joden. Dat is in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Door de huizen van onschuldige moslims te overvallen, plaats je hen buiten de gewone en de strafrechtspleging. Dat is levensgevaarlijk. Zo maak je terroristen. Als het waar is dat deze Marokkanen een half uur zijn verhoord hoe kan het dan dat zij ruim twee dagen zijn vastgehouden? We moeten zorgvuldiger en rechtmatiger omgaan met onze islamitische medebroeders. Dat hoort zo en het is in ons belang. Op deze manier neemt de solidariteit niet toe.''