Amerikaans debat zonder wandelen

Het eerste presidentiële debat, dat vanavond om negen uur (drie uur Nederlandse tijd) begint in Coral Gables bij Miami, kán de doorslag geven. Voor president Bush is het genoeg als hij geen fouten maakt. Uitdager Kerry moet glashelder maken hoe hij `Irak' beter zal aanpakken, en laten zien wie hij is, anders is hij weg.

Dat is volgens vriend en vijand de inzet van het debat. Kerry kan morgen de verkiezingen verliezen, Bush bijna niet, gezien zijn voorsprong in veel opiniepeilingen. Het lijkt dus een ongelijk soort erop-of-eronder-moment.

Het wordt hoe dan ook het eerste moment in een gevecht dat al anderhalf jaar duurt, waarop de helpers terugtreden en de twee kandidaten aan elkaar en zichzelf zijn overgeleverd. Het debat aan de Universiteit van Miami is het eerste van drie debatten tussen de presidentskandidaten.

Over het hoe en wat van die debatten is langdurig onderhandeld door teams van juristen onder leiding van oud-minister van buitenlandse zaken James Baker (vertrouweling van de familie Bush) en Vernon Jordan (oud-stafchef van president Clinton). Vanavond gaat het over buitenlands beleid. Beide kandidaten staan 90 minuten achter een katheder; wandelingetjes zijn niet toegestaan. Eén ondervrager (Jim Lehrer van de publieke televisie) stelt de vragen. Twee minuten is de maximum lengte van een antwoord.

Partijen kwamen overeen dat geen `terzijde shots' van de niet-sprekende debattant mogen worden gemaakt, maar de tv-maatschappijen weigeren die en andere `regie'-afspraken te ondertekenen. De zuchten van Al Gore kostten hem in 2000 veel goodwill.

In het contract tussen de partijen staat dat het debat van dinsdag aanstaande, tussen de kandidaat vice-presidenten in Cleveland, Ohio, zittend wordt afgewerkt dat zou het voordeel van vitaliteit en lengte van Democraat Edwards boven de huidige vice-president Cheney verkleinen. Bush en Kerry zien elkaar 8 en 13 oktober terug voor meer debat; het tweede kan over alles gaan, het laatste over economische en binnenlandse onderwerpen.

Al dagen wordt het debat over het debat tussen de campagnes uitgevochten. Bush bezocht gisteren voor de vijfde keer in zes weken de gebieden in Florida die door de orkanen van de laatste tijd zijn getroffen. Verder fietste hij wat de halve stad Miami was er voor afgezet. Zijn staf zei dat de president fit en strijdlustig is. Boodschap: hij is wie hij is, voorbereiden is voor zwakken.

John Kerry trok zich deze week in Wisconsin (net zo'n omstreden staat als Florida) terug met zijn adviseurs en oefen-tegenstander, een advocaat uit Washington. Nadat honderden hem ongevraagd adviseerden kort en bondig te spreken, was het geen verrassing dat Kerry gisteravond, na aankomst op het vliegveld van Fort Lauderdale, iets ten noorden van Miami, voor de duizenden enthousiaste aanhangers geen langere zin had dan: ,,Dank u, deze energie neem ik mee naar het debat''.