Filmwedstrijd tussen twee Deense regisseurs

De door Lars von Trier bewonderde Deense filmmaker Jørgen Leth maakte in 1967 de korte, gestileerde film De perfecte mens. Von Trier vraagt in de documentaire The Five Obstructions aan Leth of hij deze film vijf keer opnieuw wil maken. Maar niet zomaar. Leth moet iedere keer een aantal beperkingen - bewust plagerige obstructies - in acht nemen. Die voorwaarden doen denken aan de Dogma-regels uit Von Triers beroemde manifest. Zo mag Leth in de eerste variatie geen set bouwen, mag ieder shot niet langer duren dan twaalf beeldjes (een halve seconde!) en moet hij antwoord geven op de vragen die hij in de film uit 1967 stelde. En zoiets dus vijf keer. Doel van de duivelse opdrachten is langzaamaan de afstandelijkheid van Leth tegenover hetgeen hij voor zijn camera heeft te doorbreken en zijn zorgvuldige filmstijl af te breken. Hij moet van perfect naar mens. Weg met dat masker! ,,Dit is goedkoper dan therapie'', zegt Von Trier plagerig. Hij heeft de hoop dat er, min of meer per ongeluk, iets heel moois ontstaat, iets dat niet vooraf door Leth is gepland of bedacht. Als Von Trier zich ongelukkig toont met het tweede filmpje moet Leth dit als straf helemaal opnieuw maken. Leth krijgt daarbij de volledige vrijheid. Daar krijgt hij het Spaans benauwd van. Bij filmmaken horen immers regels. Als je helemaal vrij bent, is er niets meer om te doorbreken. Leth redt zich steeds kranig uit alle, met veel diabolisch genoegen door Von Trier opgelegde, obstructies en maakt onder alle omstandigheden steeds bezienswaardige films. Omdat Von Trier en Leth allebei een pesthekel hebben aan animatie moet er een tekenfilm gemaakt worden.Tot ongenoegen van Von Trier wil het maar niet slecht worden. Zelfs de animatie kan door de beugel.

The Five Obstructions is het portret van twee bewogen regisseurs, toont de artistieke veerkracht van Jørgen Leth, de `regels van het spel' - zoals Leth filmmaken noemt, en de kameraadschap tussen twee filmmakers. Leth vergelijkt Von Triers uitdagingen met tennissen. De een slaat een keiharde serve, de ander ramt de bal meteen terug over het net. In het gezamenlijk geregisseerde The Five Obstructions is geen duidelijke winnaar aan te wijzen. Het gaat uiteindelijk om het artistieke spel, niet om het winnen.

The Five Obstructions. Regie: Lars von Trier en Jørgen Leth. In: 7 bioscopen.

    • André Waardenburg