Een wapen om invloed mee uit te oefenen

Minister Kamp wil kruisraketten kopen voor de marine. Een meerderheid in de Kamer is tegen: de wapens zijn te duur of onnodig.

Zodra de term kruisraket valt, ruikt iedere politicus aan het Binnenhof lont. Sinds de roemruchte massademonstraties tegen deze wapens van begin jaren tachtig, liggen ze politiek gevoelig.

Dat ondervindt ook minister Kamp (Defensie), die deze maand liet weten vier LCF-fregatten van de marine met kruisraketten te willen uitrusten. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer ziet er niets in, evenals vorig jaar, toen Kamp er voor het eerst over begon. ,,Er was helemaal geen discussie over dit plan geweest als we niet die hele discussie van de jaren tachtig hadden gehad'', zegt de minister een tikkeltje mismoedig in zijn werkkamer. ,,Er rust een banvloek op die wapens.''

Toch meent Kamp goede redenen te hebben de Tomahawks op de fregatten aan te brengen. ,,Met deze wapens heb je een bereik van 1.600 kilometer'', aldus de minister. ,,Zonder zelf risico te lopen kun je een enorme invloed uitoefenen op een conflict op het land.''

Volgens Kamp is het een verspilling de fregatten niet met de raketten uit te rusten. De schepen, die alles bijeen twee miljard euro kosten, beschikken al over een verticale lanceerinrichting. Tegen betrekkelijk geringe kosten – 109 miljoen euro – kunnen ze geschikt worden gemaakt voor het afvuren van de raketten.

De tegenstanders van Kamp in de Kamer zijn vooralsnog niet onder de indruk van zulke argumenten. PvdA-woordvoerder Timmermans stelt dat het afvuren van kruisraketten vanaf schepen in de internationale wateren op landdoelen vooral in de beginfase van een conflict geschiedt. ,,De vraag is of je wilt dat Nederland daarbij betrokken is'', zegt hij. ,,Wij willen dat niet. Laat dat maar over aan de grote landen. Die kunnen zich meer permitteren dan wij. Als klein land trek je dan een te grote broek aan.''

Een doorn in het oog is hem ook dat Nederland bij de installatie en het inzetten van zulke raketten erg afhankelijk zou zijn van de medewerking van de Amerikanen en de Britten, de enige landen die al over die wapens beschikken.

Is er volgens Timmermans dan geen sprake van verspilling? De PvdA'er erkent dat de LCF-fregatten zijn aangeschaft mede omdat die met kruisraketten kunnen worden uitgerust. Maar, zegt hij, dat was nog in de Koude Oorlog, toen Nederland moest helpen het gevaar van de Sovjet-Unie te bezweren. Nu zijn er andere omstandigheden. ,,De fregatten zijn nu een middel op zoek naar een taak.'' Hij vindt het niet te rechtvaardigen vier dure fregatten te handhaven, waarvoor eigenlijk niet veel meer is te doen. ,,Het is een beetje als boodschappen doen met een Ferrari.''

Zijn collega Kortenhorst (CDA) koestert geen principiële bezwaren tegen de kruisraketten. Voor hem wegen echter de kosten zwaar. ,,In tijden van budgettaire krapte heeft dit voor mij geen voorrang.'' De CDA'er ontkent dat de fregatten niet langer nuttig zouden zijn zonder raketten. ,,Het zijn buitengewoon veelzijdige schepen.'' Maar volgens Kortenhorst is het goedkoper en net zo doelmatig F-16-gevechtsvliegtuigen uit te rusten met kruisraketten.

Doordat ook de kleinere linkse partijen tegen de aankoop van de Tomahawks zijn, vindt Kamp een ruime meerderheid in de Kamer tegenover zich. Zijn voornaamste bondgenoot is zijn eigen VVD. ,,Wij zijn ervoor'', aldus de VVD'er Van Baalen. ,,Je maakt zo efficiënter gebruik van je schepen.''

Kamp is niet van plan zich gewonnen te geven, ook al krijgt hij de Kamer nog steeds niet mee. De minister wijst de argumenten van de Kamer van de hand. Nederland moet zo nodig bereid zijn ook in de beginfase van een conflict mee te doen. Ook in de Kosovo-crisis heeft Nederland zich in dat opzicht terecht niet afzijdig gehouden, stelt hij. Maar het meest steekt hem het financieel getinte verweer van het CDA. ,,Je zet de schepen, die je voor twee miljard hebt aangeschaft, niet in voor iets waarvoor ze zeer geschikt zijn. Ik vind dat niet verantwoord tegenover de belastingbetaler.''

    • Floris van Straaten