Blair: excuses en verdediging oorlog Irak

In een poging vrede te sluiten met zijn achterban en de vertrouwenscrisis over Irak te bezweren heeft de Britse premier Tony Blair gisteren verontschuldigingen gemaakt voor de foutieve inlichtingen over massavernietigingswapens. Maar hij bleef deelname aan de oorlog rechtvaardigen, ,,omdat de wereld beter af is met Saddam in de gevangenis''.

Blair wees Britse terugtrekking af. Zijn toespraak tot het Labour-congres in Brighton had als hoofddoel de aandacht van zijn verdeelde partij te concentreren op de verkiezingen, verwacht in mei volgend jaar. De partij heeft uitzicht op een precedentloze derde regeertermijn. Blair kwam daartoe met een optimistische blauwdruk om de in 1997 begonnen Labour-agenda van ,,macht, welvaart en kansen voor iedereen'' te voltooien, op basis van de economische prestaties van de afgelopen jaren. Met name ,,hardwerkende gezinnen'' krijgen meer hulp bij het kiezen van onderwijs, zorg, kinderopvang en het kopen van een huis. Ook beloofde hij een andere cruciale kiezersgroep van pensioengerechtigden een betere AOW.

Blair werd twee keer onderbroken. Eerst door een man die riep dat de premier bloed aan zijn handen had wegens Irak, en daarna door een groep tegenstanders van een verbod op de vossenjacht, die toegang tot de zaal hadden gekregen omdat ze zich als Labourlid hadden ingeschreven.

In tegenspraak met eerdere geruchten over zijn aanstaande vertrek wegens Irak en een crisis binnen zijn gezin, zei Blair door de oorlog ,,gesterkt'' te zijn. Hij liet er geen twijfel over bestaan de partij zelf de verkiezingen binnen te leiden, al bereikte de animositeit met zijn rivaal Gordon Brown over de beste koers juist deze week een nieuw hoogtepunt.

Maar in zijn toespraak van 55 minuten, waarin de visionaire retoriek nadrukkelijk was teruggeschroefd, erkende Blair ongewoon deemoedig dat hij het land diep had verdeeld door de oorlog te steunen. Zijn beslissing, zei hij, was echter ingegeven door ,,de vaste overtuiging'' dat hij daarmee ,,de toekomstige veiligheid van het land'' diende. Daarvoor vroeg hij begrip.

,,Weet ik zeker dat ik gelijk heb? Oordelen zijn niet hetzelfde als feiten. Instincten geen wetenschap. Ik ben als elk ander menselijk wezen, net zo feilbaar en net zo in staat om het mis te hebben'', aldus Blair. Maar die bekentenis kreeg lauw bijval in de zaal. Later bleek bovendien dat de premier op de valreep de zin ,,Het spijt me echt'' had geschrapt, hoewel verslaggevers al was verteld dat hij die zou uitspreken.

Veel partijgenoten oordeelden dat Blairs ,,halve excuses'' niet ver genoeg gingen. Michael Meacher, oud-minister van Milieu en een tegenstander van de oorlog, zei gisteravond dat Blairs excuses voor de foutieve inlichtingen de kern missen, namelijk dat hij die inlichtingen zelf heeft misbruikt om de oorlog te rechtvaardigen. Ook Blairs ,,geloof'' dat hij het terrorisme een slag zou toebrengen door een aanval op Irak was misplaatst, omdat er geen aantoonbaar verband bestond tussen Irak en Al-Qaeda. Dat zou er nu wel zijn omdat terroristen zich in het land vestigen, aldus Meacher.

Blair kreeg wel bijval voor zijn belofte om een Israëlisch-Palestijnse vrede na de Amerikaanse presidentsverkiezingen tot ,,een persoonlijke prioriteit'' te maken. Hij besloot zijn toespraak met een oproep aan Labourleden om met hart en ziel aan de komende campagne deel te nemen. Er bestaat zorg dat veel leden het laten afweten uit boosheid over Irak.