Als god boven Los Angeles

Sommige steden leer je uit films beter kennen dan in het echt. Los Angeles is zo'n stad. Aan het begin van dit jaar was tijdens het Filmfestival Rotterdam in de documentaire Los Angeles Plays Itself van filmhistoricus Thom Andersen te zien dat het film-Los Angeles, waar een beetje filmliefhebber met z'n ogen dicht de weg weet, weinig te maken heeft met de Amerikaanse stad zelf. Andersen presenteerde Los Angeles als een onsamenhangende stad, waarop dié diner, dát postkantoor en dít station alleen in de cinematografische werkelijkheid vlakbij elkaar liggen.

Iets dergelijks doet Michael Mann in zijn zesde speelfilm sinds hij midden jaren tachtig met Miami Vice furore maakte. Alleen is in zijn optiek in Collateral Los Angeles juist zeer hecht gestructureerd. Mann filmt de stad vaak van boven, in vogelvluchtperspectief, in een zogeheten `top' of `god' shot, vol strakke straten. Je moet wel van heel goede huize zijn wil je met dit bijna pornografische camerastandpunt wegkomen. Dat lukt Michael Mann natuurlijk, in zijn eigen specifieke, beetje glibberige stijl vol eenzaamheid, machismo en glamour. En dan daalt hij af van deze ogenschijnlijk orde naar de chaos van de straten zelf, een moreel en existentieel mijnenveld.

Max is een taxichauffeur die door Los Angeles rijdt terwijl hij van iets anders droomt. Hij is de beschaafde Westkust-variant voor het nieuwe millennium van Travis Bickle uit Taxi Driver. Zijn leven neemt een andere wending als ene Vincent (een grijsharige, tegengecastte Tom Cruise) bij hem instapt. Deze asgrauwe wraakgeest in zijde heeft een missie en maakt Max medeplichtig.

Dat in de verhoudingen tussen mensen, tussen boeven en braven, de dingen niet zo kaarsrecht en ordelijk zijn, is voor Mann geen nieuw thema. Hij onderzocht het al in Heat met Robert de Niro en Al Pacino. Om het te beklemtonen keert hij in Collateral steeds naar dat overzichtsshot terug. De camera is een zoeklicht waaraan niets ontsnapt. Alleen als hij dichterbij moet komen, wordt het troebel. Het is alsof Mann weet dat dat ook voor hem geldt: zo lang hij op een afstandje blijft kan hij piekfijn ontwarren hoe de wereld van corruptie en geweld in elkaar zit. Probeert hij te diep in door te dringen, dan verliest hij het zicht. Collateral biedt spanning, haarscherpe beelden, geen nieuwe inzichten.

Collateral. Regie: Michael Mann. Met: Tom Cruise, Jamie Foxx. In: 88 bioscopen.

    • Dana Linssen