Het nieuws van 29 september 2004

Filmwedstrijd tussen twee Deense regisseurs

De door Lars von Trier bewonderde Deense filmmaker Jørgen Leth maakte in 1967 de korte, gestileerde film De perfecte mens. Von Trier vraagt in de documentaire The Five Obstructions aan Leth of hij deze film vijf keer opnieuw wil maken. Maar niet zomaar. Leth moet iedere keer een aantal beperkingen - bewust plagerige obstructies - in acht nemen. Die voorwaarden doen denken aan de Dogma-regels uit Von Triers beroemde manifest. Zo mag Leth in de eerste variatie geen set bouwen, mag ieder shot niet langer duren dan twaalf beeldjes (een halve seconde!) en moet hij antwoord geven op de vragen die hij in de film uit 1967 stelde. En zoiets dus vijf keer. Doel van de duivelse opdrachten is langzaamaan de afstandelijkheid van Leth tegenover hetgeen hij voor zijn camera heeft te doorbreken en zijn zorgvuldige filmstijl af te breken. Hij moet van perfect naar mens. Weg met dat masker! ,,Dit is goedkoper dan therapie'', zegt Von Trier plagerig. Hij heeft de hoop dat er, min of meer per ongeluk, iets heel moois ontstaat, iets dat niet vooraf door Leth is gepland of bedacht. Als Von Trier zich ongelukkig toont met het tweede filmpje moet Leth dit als straf helemaal opnieuw maken. Leth krijgt daarbij de volledige vrijheid. Daar krijgt hij het Spaans benauwd van. Bij filmmaken horen immers regels. Als je helemaal vrij bent, is er niets meer om te doorbreken. Leth redt zich steeds kranig uit alle, met veel diabolisch genoegen door Von Trier opgelegde, obstructies en maakt onder alle omstandigheden steeds bezienswaardige films. Omdat Von Trier en Leth allebei een pesthekel hebben aan animatie moet er een tekenfilm gemaakt worden.Tot ongenoegen van Von Trier wil het maar niet slecht worden. Zelfs de animatie kan door de beugel.

Het volk is boos, maar welk volk?

Wat zou dat toch zijn, Het Volk? Zat het gisteravond in de Arena te Amsterdam om, van heinde en ver gekomen ondanks de doorgezette stakingen in het openbaar vervoer, de volkszanger André Hazes massaal te herdenken? Of was het volk aan het staken en actievoeren op de Dam tegen het kabinet? Dat kabinet dat volgens FNV-chef De Waal ,,geen oog heeft voor zijn eigen burgers'', dat ,,de mensen met een uitkering pest'' en dat in de langjarige CNV'er De Geus een minister van Sociale Zaken heeft die `een huichelaar' is. Want duidelijk is die De Waal als het moet. Zelfs zijn vaak iets gereserveerdere CNV-collega Terpstra, die net geen burgemeester van Tilburg is geworden, staat deze keer tamelijk pal achter hem. Zij pikken het niet langer, ze zijn op weg naar een hete herfst. En daarna, wat zou er dan gebeuren? Bijvoorbeeld wanneer de Tweede Kamer op hoofdzaken in meerderheid achter het kabinet blijft staan, zoals te verwachten is en zoals de afgelopen dertig jaar in vergelijkbare gevallen vaker is vertoond? Dan volgt er een koud voorjaar, mag je aannemen. De marges zijn smal en riskant tussen het opwekken en het kanaliseren van ergernis dat zou dan wel weer eens kunnen blijken. Vroegere premiers als, zeg, Den Uyl en Lubbers kunnen er een lied van zingen. Vroegere FNV-chefs die later premier werden, zoals Kok, trouwens ook. Waar is stellig dat het huidige kabinet wat meer zou kunnen doen aan de verklaring van het hoe en waarom van zijn plannen, en van hun onderlinge samenhang. Waar is ook dat premier Balkenende op dat stuk tot nu toe, zachtjes gezegd, geen natuurtalent is gebleken. Maar wie meent dat de boze reacties op het saneringsbeleid van het kabinet te verhelpen zouden zijn met een betere public performance van de premier en wat meer uitleg van zijn ministers, doet zichzelf en de werkelijkheid tekort. Wat niet wegneemt dat elk kabinet eraan moet werken om zijn beleid zo snel en zo breed mogelijk begrepen te krijgen, al was het maar om onnodige terreinwinst te voorkomen van critici die hun kansen op de korte baan zoeken.