Voelende kunst

Hoe voelt de Venus van Milo? In het Tactual Museum in Athene kunnen visueel gehandicapten replica's van beroemde Griekse beelden betasten.

Op de kaart van Athene voelt de marathonroute aan als een kronkelende slang die naar het centrum van de stad kruipt. Naast het reptielenlichaam liggen puntjes. Het is brailleschrift op een reliëfkaart, zodat blinden kunnen voelen waar alles gebeurt tijdens de Olympische Spelen en de Paralympics. Nog even en dan ga ik de Venus van Milo, het Parthenon en de Wagenmenner van Delphi aanraken. Ik sta bij de ingang van het Tactual Museum, een kunsttempel speciaal voor blinden.

Dimitra Asideri is directrice en vrijwilligster. Dit instituut in het zuiden van de stad, in de wijk Kalithea, heeft alleen objecten om te voelen. Een dwarsdoorsnede van de Griekse cultuur is samengevat in replica's, die door het Nationaal Archeologisch Museum in Athene zijn gemaakt. ,,Heel belangrijk voor ons'', zegt Asideri, die zelf blind is. ,,We kunnen onze eigen cultuur niet zien, en zo krijgen we er toch een goed idee van.''

Behalve objecten als de Venus van Milo, een buste van de Griekse held Heracles en de beroemde Cycladische beeldjes, is een Grieks-Orthodoxe kapel ingericht. Asideri: ,,Ik sprak een man die blind was geboren. Hij vertelde me dat hij niet wist wat hij zich precies moest voorstellen bij een kerkdienst, hoewel hij al tientallen jaren een trouw kerkganger was. Dus hebben we hier een speciale kamer ingericht, met als leuke bijkomstigheid dat ook vrouwen eens kunnen voelen hoe de werkplek van een priester eruit ziet. Die mogen ze anders nooit betreden.''

Het Tactual Museum is in maart dit jaar heropend na de zware aardbeving van 1999. Het bestond toen al vijftien jaar, maar raakte te beschadigd om de deuren open te kunnen houden. Juist dit jaar met de Spelen voor gehandicapten in Athene, wilde het instituut heropenen. Om de internationale bezoekers van de Paralympics te helpen is deze week een audio-rondleiding in verschillende talen beschikbaar gekomen, mede in het Engels.

Echt druk is het er niet, waar het centrum van Athene inmiddels vol is van mensen met een lichamelijke handicap. Jammer, want de Griekse cultuur ligt hier voor het voelen. En niet alleen voor blinde bezoekers is dat leuk. ,,Er komen hier veel schoolkinderen'', aldus Asideri. ,,Die mogen in andere musea nergens aankomen, maar hier moeten ze dat juist. Ze gaan altijd zo blij weer weg'', glimlacht ze. Een briljante opvoedkundige truc, want zo wil elk kind wel naar het museum.

Het voelt inderdaad bevrijdend zonder glasplaat en strenge bewakersogen in de rug. Vorige week stond ik voor het origineel van de Wagenmenner in het Museum van Delphi en gisteren voor wat Cycladische beelden in Athene. Als ik die had willen betasten, had ik dat waarschijnlijk meteen moeten bezuren. Maar nu raak ik een grafsteen aan en streel de Venus van Milo, Aphrodite dus. ,,Dit is het populairste beeld'', raadt Asiri mijn gedachten. ,,Vooral mannen blijven hier graag even hangen.''

Ze voert me naar een maquette van de Acropolis en laat haar vingers over de berghellingen en het Parthenon glijden. ,,Nu begrijpen we veel beter hoe dit culturele hoogtepunt eruit ziet. Dat wisten we niet.'' Het is een goede introductie voor een bezoek aan de Acropolis, die sinds juli ook is te bereiken via een lift aan de kant van de populaire wijk Plaka. Iemand die blind is, moet eigenlijk eerst hier komen voelen en dan de klim maken. Asiri: ,,Je kunt je dan veel meer voorstellen.''

Mijn vingers tintelen na deze kennismaking met de Griekse cultuur. Na de vele bezoeken aan Griekse musea de afgelopen maanden ben ik bevrijd. Weg met het glas en de strenge bewakersogen!

Tactual Museum, Athinas 17/Doiranis 198 in Athene. Telefoon 00-30-210.9415.222