Van Haarlem naar Harlem

Brabants Dagblad, Malmberg, Gouden Gids, Libelle en Margriet, Roto Smeets De Boer. Wat is de relatie?

Wie de letters VNU laat vallen, heeft in de roos geschoten. Eens maakten de genoemde bedrijven of uitgaven deel uit van het Haarlemse uitgeefconcern. Maar nu zijn ze zelfstandig (Roto Smeets), zitten ze bij regionale krantenuitgever Wegener (Brabants Dagblad), of bij het Finse uitgeefconcern Sanoma (Malmberg, Libelle en Margriet) of sinds gisteren bij Britse investeringsmaatschappijen (Gouden Gids).

In managementjargon heet het dat VNU de laatste tien jaar een `transformatie' heeft ondergaan. Het karakter van het bedrijf is veranderd van een uitgeverij van voornamelijk publiekstijdschriften – naast Libelle ook een klassieker als Panorama – naar een onderneming die zich met name richt op marketinginformatie via twee majeure Amerikaanse overnames. Daarmee heeft VNU zich almaar meer buiten de publieke schijnwerper gemanouvreerd.

Gisteren volgde weer een stap in die richting. Van de Gouden Gidsen, die het bedrijf uitgeeft in onder meer Nederland en België, is voor een bedrag van bijna 2,1 miljard euro afscheid genomen. Het geld gebruikt VNU voor schuldaflossing en overnames.

Het beginpunt van de VNU-transformatie vormde juist de overnames van de Gouden Gidsen. Dat was eind 1997, de winter naderde en VNU kwam onverwacht met een miljardendeal op de proppen. Voor 2,1 miljard dollar werd ITT World Directories ingelijfd. VNU stelde met deze transactie opeens iets voor in de uitgeefwereld. Het trad uit de schaduw van Reed Elsevier en Wolters Kluwer, de twee andere grote internationale uitgevers.

Nu 2,1 miljard euro, destijds 2,1 miljard dollar. Wat heeft VNU de afgelopen zeven jaar gewonnen aan deze overname? Op het eerste gezicht niet veel. Maar op het moment van de overname in 1997 lag de beurswaarde van VNU op 4,4 miljard euro en gisteren bij verkoop op 5,4 miljard euro. Trek de miljardenwaarde van de Gouden Gidsen ervan af, en per saldo houdt VNU meer waarde over dan zeven jaar geleden. Dat is winst voor de aandeelhouders. Bovendien zorgden de Gouden Gidsen voor een gestage, hoge inkomstenstroom gedurende die tijd.

VNU beheerst blijkbaar de kunst van bedrijven kopen en jaren later weer verkopen. Zo lijkt het Haarlemse concern steeds minder op een uitgever en steeds meer op een handelaar in bedrijven. Bij voorkeur in Amerika, waar inmiddels zestig procent van de omzet vandaan komt.

Het Haarlemse hoofdkantoor kan binnenkort de deuren sluiten. Het officieuze hoofdkantoor in New York kan eindelijk officieel de deuren openen.

    • Mark Houben