Radiozenders in financiële zorgen

De veiling van de FM-radiofrequenties vorig jaar heeft het gros van de commerciële stations grote financiële schade berokkend en heeft geleid tot een eenvormig radiolandschap waarin vrijwel elk station hetzelfde uitzendt.

Dit concludeert adviesbureau KPMG Business Advisory Services in samenwerking met TNS-NIPO Consult, na een eigen onderzoek onder commerciële en publieke radiostations, adverteerders en media-inkoopbureaus. Vrijwel alle radiostations zouden veel te veel geld hebben betaald voor hun FM-frequenties, waardoor zij bijna allemaal hun winstverwachtingen niet haalden. Het is niet uitgesloten dat enkele exploitanten voortijdig de strijd moeten staken, aldus de onderzoekers.

De belangrijkste conclusie van KPMG is dat, als er niets aan de huidige marktverhoudingen verandert, alleen de meest kapitaalkrachtige stations zullen overblijven. Deze uitkomst betekent een aanzienlijke kapitaalvernietiging en een verdere verschraling van de ether, vindt KPMG.

KPMG vindt niet dat de hele veiling mislukt is, aldus onderzoeker G.J. van der Snoek in een toelichting. ,,De overheid heeft `mega' aan de veiling verdiend, rond de 340 miljoen euro, en een aantal kleine stations als BNR Nieuws Radio draait heel aardig. Maar de veiling heeft wel heel negatief uitgepakt voor het gros van de stations. Als overheid heb je toch ook de plicht een markt die je door overheidsingrijpen zo hebt gevormd, in leven te houden.''

Erik de Zwart, directeur van Talpa Radio International, de moedermaatschappij van Noordzee 100.7 FM en Radio 10 Gold ,,onderschrijft de conclusie van dit rapport volkomen'', zegt hij in een reactie. ,,Dit is bovendien waar we het ministerie altijd voor gewaarschuwd hebben. Ik hoop dat ze de conclusies van dit rapport wél ter harte nemen en gaan kijken hoe die 340 miljoen die ze met de veiling verdiend hebben, de komende jaren weer terug kunnen brengen in de markt.''

Het ministerie van Economische Zaken zegt in een reactie dat ,,deze geluiden ons bekend zijn''. Daarom is, ,,om tot een afgewogen oordeel te kunnen komen'', op initiatief van staatssecretaris Van der Laan (Cultuur, D66) een evaluatie van de veiling begonnen waarvan de resultaten in januari worden verwacht. ,,Daaruit zal ook blijken of de strenge richtlijnen over op welke uren welk soort muziek moet worden uitgezonden, goed hebben gewerkt'', aldus het ministerie.

Op 1 juni 2003 werden de FM-frequenties geveild door het ministerie van Economische Zaken. Daarbij mochten partijen maar één bod uitbrengen, waardoor de biedingen erg hoog waren. Zo betaalde mediatycoon John de Mol 80 miljoen euro voor de frequentie van Noordzee FM, Sky Radio betaalde 56 miljoen en Radio 538 57 miljoen. [Vervolg FM-FREQUENTIES: pagina 2]

FM-FREQUENTIES

Terugverdienen investering lastig

[Vervolg van pagina 1] Dergelijke investeringen ,,hangen als een molensteen om de nek van sommige zendgemachtigden'', zo schrijft KPMG.

Het is vrijwel onmogelijk die investering terug te verdienen in de looptijd waarvoor de frequenties gekocht zijn, namelijk acht jaar en 3 maanden. En dat terwijl de huidige radio advertentiemarkt volgens KPMG nog relatief gunstig is, omdat veel adverteerders van televisie, tijdschriften en kranten zijn overgestapt op radio. ,,Als je in de huidige tijd als radiostation je kosten al niet meer kan terugverdienen, wanneer dan wel'', aldus Van der Snoek.

Momenteel suizen de kortingen op advertentietarieven omhoog en de adverteerder heeft alle macht in de markt, zegt Van der Snoek. Om toch nog zoveel mogelijk terug te verdienen, richten vrijwel alle stations zich op dezelfde, voor adverteerders interessantste, luisteraars van 20-34 jaar. ,,Uitzonderingen daargelaten leidt dit tot een homogeen radioaanbod, waarin de luisteraar het verschil tussen stations nauwelijks hoort, zo concludeert KPMG in haar rapport. ,,En dat terwijl één van de doelen van de veiling destijds was te komen tot een gedifferentieerder radio aanbod'', zegt Van der Snoek.

De huidige strijd op de radiomarkt raakt niet alleen de commerciële stations, zo waarschuwt Van der Snoek. Ook de stations van de publieke omroep worden in de negatieve spiraal van steeds lagere advertentietarieven meegezogen, zegt hij, omdat ook de publieken deels afhankelijk zijn van reclame inkomsten.

Voor de radio markt zou het beter zijn als de stations zich, in plaats van allemaal op dezelfde, op kleinere, meer afgebakende doelgroepen gaan richten. Maar het ligt niet voor de hand dat een enkel station zijn doelgroep bewust gaat verkleinen in de huidige markt, dan loopt hij inkomsten mis. Van der Snoek raadt de commerciele stations daarom aan meer samen te gaan onderhandelen met de adverteerders om betere prijzen te bedingen.

De stations mogen hun frequenties tot 2011 houden. Het ministerie van Economische Zaken heeft nog niet besloten wat er daarna met de frequenties gebeurt. Dat hangt zoals gezegd ook af van de evaluatie waarvan de uitkomsten midden januari aanstaande verwacht worden.

    • Japke-d. Bouma