De Both ontroert als Blanche DuBois

Blanche DuBois, de vrouw die het Witte Bos heet, wil door iedereen mooi en aantrekkelijk gevonden worden. Met dure kleren en veel make-up verhult ze haar leeftijd. Al in de eerste scène van Tennessee Williams' Tramlijn Begeerte (1947) roept zij het noodlot over zich af. Met de tram die naar Begeerte (Desire) leidt, maakt ze een rit door New Orleans langs een halte als Kerkhof, om aan te komen bij de Elysische Velden. De begeerte leidt tot de dood en dan tot de hemel.

Bij het Maastrichtse ensemble Het Vervolg treedt Marie-Christine de Both op als Blanche, een Southern belle op leeftijd. Zij is wit geschminkt en draagt een jeugdig-krullende pruik, die ze in een onthullend moment van haar hoofd trekt. Dan blijkt haar echte leeftijd: niet begin dertig, maar in de veertig. Het komt aan als een schok. Blanches kinderlijke toverwoord is magie, betovering. In de verfilming met Vivian Leigh en Marlon Brando valt er steeds een dromerig schijnsel op haar. In de regie van Léon van der Sanden is dat anders. De Both speelt geen gevoelige of zielige Blanche, ze is wel aandoenlijk in een wereld die zich tegen haar keert.

Het is een stuk met een beladen opvoeringsgeschiedenis. Speel maar eens op tegen Brando en Leigh of, in 1995, Chris Nietvelt als Blanche geregisseerd door Ivo van Hove. Voor de toeschouwer is het de kunst om dit klassieke stuk steeds als nieuw te bekijken. Hans Trentelman als Stanley Kowalski is niet de opzichtige, zuigende macho die we gewend zijn: hij is gemeen, en weet Blanches geheime verleden op sarrende wijze te onthullen. Gitta Fleuren is een zorgzame Stella, die zich vol ernst het lot van haar zus Blanche aantrekt. De vierde rol is Mitch, die altijd wat in de schaduw staat van Stanley. Hans van Leipsig vertolkt hem als een goede minnaar, ook iemand die Blanche wil redden.

Het decor toont een doorzonwoning met woon-, bad- en slaapkamer. Er heerst een soort nette armoede. Van der Sanden noemt Tramlijn Begeerte ,,een relatiedrama''. Dat vind ik niet passend. Blanches vriend heeft zelfmoord gepleegd, en aan het slot verzint zij een verhouding met een rijke, oude man. Blanche leeft in een droomwereld. Een van haar mooiste scènes lijkt op de waanzin-monoloog van Ophelia uit Hamlet. Deze Blanche heeft met niemand een verhouding. Haar gezellen zijn de doden, niet de levenden.

Gaandeweg lijkt het of de witte schmink en de donkere ogen van Marie-Christine de Both steeds extremer wit en zwart worden, alsof de dood door haar gezicht heen breekt. Het is mooi te zien dat elke voorstelling van Tramlijn Begeerte weer nieuwe accenten legt. De baby van Stella in het slotbeeld maakt de eeuwige onvervuldheid van Blanche nog pijnlijker.

Voorstelling: Tramlijn Begeerte door Het Vervolg. Bewerking en regie: Léon van der Sanden. Gezien: 23/9 Derlon Theater, Maastricht. Aldaar t/m 16/10. Tournee t/m 15/1. Inl.: 043-3507171 of www.hetvervolg.nl

    • Kester Freriks