Nu nog langer vers

Voedselfabrikanten doen aan versverkrachting. `Vers geperst' sinaasappelsap blijkt zes weken houdbaar. En diepvriesgroente heet `vriesvers'.

Vers is een rekbaar begrip. Het lijkt nochtans eenvoudig. Vers sinaasappelsap is tien, hooguit vijftien minuten geleden geperst. Vers brood is niet meer dan een halve dag oud en verse vis zit bij wijze van spreken nog aan de lijn. Vers vlees is niet ingevroren en is dat ook nooit geweest. En verse groente zit achter glas noch in blik. Zo ongeveer denken u en ik daarover.

Maar u en ik denken daar anders over dan Dirk van den Broek, de oude heer Unilever of anderen uit de voedselindustrie. Zo gaat het sinaasappelsap dat ik gisteren kocht nog ruim zes weken mee als `vers geperst' en de `verse vis' is nog dertien dagen vers.

In het andere versbegrip staat vers niet voor `net geplukt' of `pas gebakken' maar voor `nog best te eten' of zelfs voor `nog niet bedorven'. Normale mensen gebruiken vers ook als tegenstelling van geconserveerd of ingevroren. Iglo huldigt een eigen opvatting en noemt diepvries tegenwoordig vriesvers. Vriesvers is maandenlang vers.

Zelfs ontdooid vlees gaat in de supermarkt en bij de slager voor vers door. We weten nog goed hoe het een paar jaar geleden misliep met de in China ingevroren kerstkonijnen die Albert Heijn ontdooid als vers verkocht. Sindsdien ben ik wat achterdochtig geworden. Dat blijkt terecht want, zo meldt het televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde, ook rundvlees kan tot twee jaar in een Engels vrieshuis hebben gelegen voor het hier als vers vlees wordt verkocht.

Overal slaat de oneigenlijke verversing toe. Met enige verbale lenigheid kun je al een eind komen. `Vers ingevroren worteltjes' zijn worteltjes die kort na de oogst zijn ingevroren. Ze zijn vers op het moment van invriezen, niet noodzakelijkerwijs op het moment van consumptie. `Vers geperst sinaasappelsap' betekent dat de sinaasappelen onmiddellijk na de pluk zijn geperst, op het drinkmoment kan het sap weken oud zijn.

Naast dagvers – een pleonasme, komt me voor – bestaat ook koelvers. `Koelvers' wil zeggen tot tien dagen vers. `VersBereid' is een geregistreerd merk. Voor koks die vinden dat er niets gaat boven een zelfbereide maaltijd, maar daar gewoonweg niet altijd `de tijd en de aandacht' voor hebben biedt VersBereid deels of volledig kant-en-klare maaltijden. `VersBereid' is dus eigenlijk VoorGekookt.

Met veel bravoure kan versachteruitgang als versvooruitgang worden gepresenteerd. In het vakblad Misset Horeca

laat de verantwoordelijk manager van de Hema met enige trots weten dat in het nieuwe restaurantconcept de direct ter plekke belegde broodjes zijn afgeschaft. De Hema verkoopt nu broodjes die drie dagen oud kunnen zijn. Zo'n broodje heet dan ook geen broodje meer, maar tostini. Drie dagen oud is heel vers, vindt de manager, want bij benzinestations kunnen sandwiches wel tien dagen in de schappen liggen. De Hema gaat een jong publiek aantrekken met oud brood.

Met enige schaamteloosheid doen fabrikanten aan versverkrachting. Zo etaleert een van de verpakkingsfabrikanten zijn conserveringsmethoden voor een verlengde houdbaarheid van voeding en dranken ,,met behoud van de kraak, de smaak en de geur die versheid suggereren''. Dat heet `versuitstraling'. Nog beter is `ambachtelijke versuitstraling'.

Woorden als `versuitstraling' en `versbeleving' doen de glans van vers verbleken. Het oprekken van het versbegrip kent zijn grenzen. Hier en daar zien we tekenen van erosie. Je hoort niet veel meer over de voorheen zo enthousiast aanprezen melk die `langer vers' blijft. De consument had al snel door dat de melk weliswaar langer houdbaar blijft maar daarmee niet langer echt vers is. `Langer vers' is in feite langer niet vers. Blijven de sandwiches drie dagen `langer vers', dan zijn ze weliswaar langer eetbaar maar uiteindelijk kan de winkelier ons drie dagen langer oude boterhammen verkopen. De versverlenging bijt in haar eigen staart.

    • Joep Habets