Kritisch kind van beroemde ouders

Boven Sissinghurst Castle hing vrijdag de vlag halfstok, een eerbetoon aan de laatste bewoner die de National Trust in dit eigendom duldde. Nigel Nicolson, schrijver, uitgever, gemankeerd politicus, maar vooral de zoon van Vita Sackville West en Harold Nicolson, was de dag ervoor overleden. Bezoekers aan de beroemde tuinen mochten daarom gratis naar binnen.

Nicolson was in eigen ogen vooral de oprichter van uitgeverij Weidenfeld en Nicolson (1949) en gaat in die zin de geschiedenis in als de man die Nabokovs Lolita durfde te publiceren. Maar voor het grote publiek was hij vooral de zoon die onbarmhartig het onconventionele huwelijk van zijn ouders blootlegde. Portrait of a Marriage (1973) was gebaseerd op nagelaten brieven van Vita Sackville West, de schrijfster die zich als man verkleedde om haar lesbische affaire met Violet Trefusis door te kunnen zetten, en op dagboeken en brieven van Harold Nicolson, de diplomaat die op discretere wijze zijn eigen homoseksuele relaties onderhield. Nigel Nicolson werd daarmee een verrader in de ogen van hetzelfde establishment waaruit zijn ouders voortkwamen. Ook al wist iedereen ervan, dan nog hoorde het gewone volk daarvan geen kennis te nemen.

,,Pijnlijk eerlijk,'' noemde een herdenker Nicolson gisteren. De zoon beweerde dat zijn boek juist bedoeld was om de hechtheid van de relatie tussen zijn ouders te demonstreren, maar er waren bekenden die het boek als een wraakactie zagen en die Nicolson om die redden sociaal uitstootten. Hij vond dat uiterst pijnlijk, zoals hij ook geschokt was door de manier waarop de BBC zijn boek dramatiseerde, met onvermijdelijke nadruk op de homoseksuele affaires.

,,Ik heb mijn moeder eigenlijk nooit goed gekend,'' zei Nicolson zo'n tien jaar geleden tegen deze krant. Het klonk weemoedig en spijtig. Hij stond toen voor een geschilderd portret van zijn moeder in de bibliotheek van zijn prive-vertrekken, een oude man die naar eigen zeggen nooit in staat was geweest blijvende relaties aan te knopen (zijn huwelijk mislukte) vanwege de emotionele afstand die zijn ouders tot hun twee zonen in acht hadden genomen – geheel volgens het gebruikelijke model van hun tijd en hun klasse.

Nigel Nicolson verkocht Sissinghurst aan de National Trust om de betaling van successierechten te vermijden. De prachtige tuinen die zijn ouders gezamenlijk hadden aangelegd, en waarvan hij genoot, had hij althans ' s avonds, na sluitingstijd, voor zich alleen. ,,De eerste twee weken van juni zijn daarom voor mij het hoogtepunt van het jaar.''

    • Hieke Jippes