Hype rond Hazes typerend voor onze tijd

Deze tijd vraagt om eendimensionale Hollandse helden. Daarom vallen de reacties op dood van Bram Vermeulen in het niet bij die van André Hazes, meent Bart Top.

Bij toeval brengt het herfsttij Bram Vermeulen en André Hazes binnen één kader: dat van de dood. Er zou verder geen enkele aanleiding zijn om hen in een verband te brengen, als niet de reacties op hun dood zoveel zeggen over de tijd waarin we leven.

Toen Bram Vermeulen doodging, was dat uiteraard nieuws. Een berichtje op de voorpagina , een itempje op het Journaal en een sympathiek in memoriam op de cultuurpagina. Steevast ging het over Neerlands hoop en over zijn latere leven als liedjeszanger: vooral geliefd in Vlaanderen. Hij was een vernieuwer uit het verleden die daarna in Nederland nooit meer een momentum had weten te creëren.

De dood van Hazes wordt daarentegen als een nationale tragedie behandeld. De avond na zijn dood beheerste zijn beeltenis vrijwel alle televisienetten. Hazes is vermoedelijk de eerste zanger ooit die de avond voor zijn crematie vanuit z'n kist een heel stadion vol krijgt.

Hazes is ingelijfd als de volkszanger. Hij zong wat hij dacht en hij was wat hij zong. De zingende variant van Pim Fortuyn. En heel Nederland rouwt om zijn dood – ga niet zeggen dat het niet zo is.

Toch is hier onmiskenbaar sprake van een hype. Dat de teksten zo plat als een dubbeltje zijn, regelrecht ontleend aan het rijmwoordenboek, geldt plotseling als een kwaliteit. En vooruit, in het meest gunstige geval wint de charme van de eenvoud het van de tenenkrommende rijmelarij. Maar die paar verteerbare liedjes zijn al lang geleden geschreven. De zanger was al lang aan het wegglijden en kon conditioneel niet meer dan vier nummers achter elkaar aan. Een probleem dat werd opgelost door het in Heinekenbier gedrenkte publiek zelf de teksten te laten meegalmen. De zanger Hazes was al langer dood.

Natuurlijk was hij een natuurtalent, maar dat is niet voldoende gekoesterd, integendeel. Door zijn entourage is hij tot de laatste druppel uitgeperst, niet gericht op artistieke bloei, maar op commerciële exploitatie. Met handige beeldvorming werden en worden schatten verdiend aan een menselijk wrak en een artistieke tragedie.

Dat niettemin de dood van Hazes een nationale gebeurtenis is, terwijl op de dood van Vermeulen bescheiden is gereageerd, zegt vooral veel over de tijd waarin we leven. De waardering voor de vernieuwers uit de jaren zeventig is tanende.

De hang naar eigenheid `Nederlandsheid' is groot, ook steeds meer onder intellectuelen en de culturele elite. Kosmopolitisme is onmenselijk en vermoeiend. Dankbaar omarmen we de man wiens wereld niet verder reikte dan de Gerard Doustraat en Vinkeveen. Dat Vermeulen minstens zo autenthiek was in zijn liederen als Hazes, minstens evenveel blues uitstraalde en veel betere teksten en muziek schreef, doet er niet toe.

Dat hij een indringende manier van zingen had, die als een Brel teksten in je ziel grift, telt niet. Vermeulen is een verbleekte icoon uit een voorbije tijd. Hazes een, zoals Froger zei, icoon van deze tijd. Deze tijd vraagt om eendimensionale Hollandse helden die je even doen vergeten dat de wereld veranderd is na 11/9, die wegpoetsen dat de halve wereld inmiddels in de Pijp woont.

We willen zoet verder dromen. Nee, André is nooit de Pijp uitgegaan en morgen gaan we weer eenzaam kerstfeest vieren, in Torremolinos.

Bart Top is publicist.

    • Bart Top