Geen spannende zoektocht

Een dorp van weduwen en wezen – dat was Putten nadat Wehrmacht en SS er op 1 oktober 1944 een razzia uitvoerden als strafmaatregel voor een overval, tussen Nijkerk en Putten, door het verzet. Ruim 600 mannen tussen de 15 en 50 jaar werden afgevoerd, zeven Puttenaren werden doodgeschoten en ruim honderd huizen werden in brand gestoken. Het was de bedoeling dat Putten van de aardbodem zou verdwijnen, maar SS'er Fritz Fullriede, commandant van de Hermann Göring-troepen die de razzia uitvoerden, weigerde dit bevel van hogerhand uit te voeren. Zijn oud-geliefde, Carola Scheller, vindt hem om die reden nog steeds een held, zegt ze in de documentaire Op de drempel van het grote vergeten, waarvan de NRCV vanavond het eerste deel uitzendt (deel twee volgt volgende week).

De documentaire schetst het verloop van de zoektocht van regisseur Thom Verheul naar de daders van de razzia. Helaas wordt de documentaire ontsierd door een meer dan lijzige commentaarstem. En de zoektocht zelf is op onderdelen nauwelijks interessant.

Wie zich anno 2004 nog steeds verbaast over het feit dat ex-Wehrmachtsoldaten enige betrokkenheid aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid ontkennen, heeft de discussie in Duitsland naar aanleiding van de tentoonstelling (half jaren '90) `Vernichtungskrieg. Verbrechen der Wehrmacht 1941 bis 1944' niet gevolgd. Overal waar de tentoonstelling opdook, kwamen ex-Wehrmachtsoldaten in het geweer en werd in kranten en in de Stuben, heftig gediscussieerd.

Ook de alte Kameraden die in de documentaire aan het woord komen – al weten zij dat zelf niet omdat de interviewster werkt met een verboren microfoontje – ontkennen elke betrokkenheid van hun divisie bij het wegvoeren van de Puttenaren naar Duitsland. Volgens Carola Scheller was het allemaal de schuld van de SS: ,,en tegenover de SS stond je machteloos''.

Oud-SS'er Albert Naumann komt aan het einde van de documentaire, na druk van zijn vrouw, wel tot een bekentenis: ik was erbij. Wat een `hoogtepunt' had moeten zijn, was voor mij een `welkom' slot van een documentaire die mij op geen moment kon beroeren.

NCRV Dokument: Op de drempel van het grote vergeten. Ned.1, NCRV 23.03-23.47u.

    • Anna Visser