Studiehuis en Betuwelijn

ER ZIJN ongetwijfeld scholen waar zowel leraren als leerlingen vinden dat de invoering van het studiehuis een verandering ten goede is. Maar op heel veel scholen is het tegendeel het geval. Hoe ik dat weet? Van leerlingen van allerlei verschillende scholen. En ook van de reacties van ouders en leraren op mijn columns. Van hen krijg ik vaak klachten en nooit een enthousiaste reactie.

Het is overigens niet zo dat het studiehuis als principe niet zou deugen. Als dat het geval was, zou het nergens goed gaan. Het is natuurlijk zinvol om leerlingen te leren zelfstandig te werken, maar dat iets als principe deugt, betekent nog niet dat het ook overal goed functioneert. Het moet ook nog eens goed worden uitgevoerd, en dat laatste is lang niet altijd het geval. Veel leraren klagen steen en been, en waar dat het geval is kan het studiehuis nooit een succes zijn want zij zijn toch als eersten belast met de uitvoering ervan. Ook veel ouders zijn ontevreden. Die zien hoe hun kinderen gebukt gaan onder stuurloosheid, en met die kinderen zijn we aangeland bij degenen voor wie het allemaal bedoeld was: de leerlingen. Die zouden er leren zelfstandig te werken: informatie te verzamelen om die vervolgens te bestuderen en te verwerken tot een eigen werkstuk. In de praktijk komt dit maar al te vaak neer op googelen, kopiëren en plakken.

Ook over de Betuwelijn was lang niet iedereen tevreden, maar naarmate de uitvoering vorderde hadden alle bedenkingen steeds minder zin. Er was al te veel geld uitgegeven, te veel landschap onherstelbaar vernietigd. Dan kun je moeilijk meer terug. De trein is dan niet meer te stoppen. Maar met het studiehuis, zou je zeggen, ligt dat anders. Daar kun je ongestraft weer van terugkomen. Bovendien gaat het daarbij niet om de vraag of je het hele principe naar de prullenmand verwijst. Nu iedereen weet wat het studiehuis inhoudt, hoe het al dan niet werkt, kunnen scholen in overleg met alle betrokkenen, ouders, leraren en leerlingen, de vraag beantwoorden: willen we het studiehuis in zijn huidige vorm voortzetten, of bepaalde elementen ervan behouden, of het helemaal afschaffen?

Wat weerhoudt besturen en directies van scholen ervan om dit te doen? Ik denk dat ik daar het antwoord op weet. Veel scholen voor havo/vwo hebben niet te klagen over het aanbod van leerlingen. Wat dat betreft is er dus voor hen geen reden om zich te laten leiden door wat de ouders willen. Die mogen al lang blij zijn dat hun kinderen daar terecht kunnen. Voor de directies en besturen van scholen is het studiehuis organisatorisch gezien een zegen. Scholen krijgen geld per leerling. Het gros van dat geld gaat naar personele kosten. Wanneer een school het onderwijs inricht zoals dat traditioneel altijd het geval is geweest, kan de school financieel maar net rondkomen. Het studiehuis nu biedt scholen de mogelijkheid het onderwijs anders in te richten en daarmee op personeelskosten te besparen. Scholen kunnen bijvoorbeeld, zoals de voorzitter van de Algemene Onderwijsbond onlangs verkondigde, de leerlingen 's middags naar huis sturen met de opdracht om zich aldaar te bekwamen in zelfstandig werken. Voor de school een uiterst lucratieve manier van schooltje spelen.

Dus ook als niemand van de schoolgemeenschap vindt dat het studiehuis geslaagd is, dan nog zal men daar niet van terug komen. Wat dat betreft is het dus niet anders gesteld dan met de Betuwelijn.

Prick@nrc.nl