Organisaties geven Europa meer macht

De Europese Unie oefent niet alleen via Brussel, maar ook steeds meer via decentrale organisaties invloed uit op de lidstaten. Deze zogeheten agentschappen zijn overal in Europa gevestigd.

De agentschappen, die zich bezighouden met bijvoorbeeld de controle van de kwaliteit van voedsel en medicijnen, worden invloedrijker. Hun aantal groeit de komende drie jaar van de huidige zeventien naar vijfenentwintig.

Dit blijkt uit een inventarisatie van deze krant van bestaande en toekomstige Europese agentschappen en hun bevoegdheden. De agentschappen worden opgericht door de Raad van Ministers en het Europees Parlement en meestal bestuurd door vertegenwoordigers van de lidstaten, de Europese Commissie en het Europees Parlement.

Op advies van de agentschappen een advies dat vrijwel altijd wordt overgenomen door de Europese Commissie wordt bijvoorbeeld bepaald voedsel of een bepaald medicijn in de landen van de Europese Unie toegelaten. Daardoor komen soms medicijnen in Nederland op de markt (bijvoorbeeld tegen de ziekte van Alzheimer) waarover onder Nederlandse experts ernstige bedenkingen bestaan.

De Europese agentschappen stimuleren de groei van Europese regelgeving. Zo speelde het Agentschap voor de Veiligheid en de Gezondheid op het werk, gevestigd in de Spaanse stad Bilbao, een belangrijke rol bij de voorbereiding van het onlangs in Nederland van kracht geworden Europese besluit om de ladder voor glazenwassers en schilders te verbieden.

Uit de inventarisatie van deze krant blijkt bovendien dat de oprichting van dergelijke Europese organisaties het ontstaan van nieuwe Nederlandse agentschappen of zelfstandige bestuursorganen bevordert. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is momenteel bezig met de oprichting van een agentschap ter voorkoming van de verspreiding van infectieziekten, onder meer om een nationale tegenhanger te hebben voor de nog op te richten Europese organisatie met dezelfde naam in Stockholm.

De Europese trend van meer en machtiger agentschappen is opvallend, omdat in de Nederlandse politiek juist de twijfel is gegroeid over het functioneren van vergelijkbare uitvoerende organisaties in Nederland. Zo maakte vice-premier Zalm in juli nog duidelijk af te willen van de ,,ondemocratische tussenlaag'' van verzelfstandigde overheidsdiensten, onder meer omdat hierop te weinig politieke controle zou bestaan.

De Europese Commissie stimuleert echter, overigens met instemming van Nederland, juist het ontstaan van agentschappen op Europees niveau. Een van de redenen daar voor is dat de agentschappen de Commissie kunnen ontlasten: naarmate ze meer uitvoerende taken gaan vervullen kan de Europese Commissie zich meer concentreren op het beleid.

tentakels: pagina 6