Lichtfeest als nachtmerrie

De nachtelijke lichtestafette die op 18 april 2005 de 50ste sterfdag van Albert Einstein wereldwijd moet opluisteren, stuit bij astronomen op fel verzet. Nadat eerder de Britten al hadden geklaagd dat het plan de bevolking aanzet tot `onverantwoordelijke lichtvervuiling', heeft nu ook de 20.000 leden tellende Amerikaanse Astronomical League van amateurastronomen er zich tegen uitgesproken. De estafette, waarbij het de bedoeling is zoveel mogelijk mensen elkaar lichtsignalen te laten doorgeven, zou een ``verwerpelijk precedent'' scheppen in de strijd tegen de aantasting van de nachthemel, aldus president Robert Gent tegenover BBC news.

`Physics enlightens the world', zoals de estafette heet, is een idee van de Oostenrijkse fysicus Max Lippitsch, verbonden aan de Universiteit van Graz. Hij maakt deel uit van het `World Year of Physic' 2005, honderd jaar na het annus mirabilis 1905 waarin Einstein vijf baanbrekende artikelen publiceerde, waaronder de speciale relativiteitstheorie en de relatie E = mc² tussen energie en massa. Door het publiek te vragen de duisternis zoveel mogelijk te verdrijven, hoopt de organisatie het besef te bevorderen dat wetenschap, net als sport en kunst, ``internationaal wordt verstaan, dwars door politieke en ideologische grenzen heen''. Wetenschappelijke instituten zijn gevraagd om mee te doen en het land dat het meeste licht weet te produceren (gecorrigeerd voor bevolkingsdichtheid en welvaart) kan een oorkonde en een medaille tegemoet zien.

De bedoeling is dat een ononderbroken keten van licht op 18 april 's avonds van start gaat in Princeton (New Jersey), de universiteitstad waar Einstein eind jaren dertig neerstreek. Tegen vier uur 's nachts, zo is de bedoeling, maakt het licht per transatlantische glasvezelkabel de oversteek van de Amerikaanse oostkust naar China, waar het signaal op 19 april om zeven uur 's morgens aankomt. Daarna splitst de estafette zich in een noordelijke en een zuidelijke route, die in Duitsland weer bij elkaar komen. Om 1 uur 's nachts ten slotte loopt het licht via een tweede glaskabel van Engeland terug naar Princeton.

In een poging olie op de golven te gooien heeft Lippitsch in het plan ook een `flash of darkness' opgenomen: tien minuten voor aankomst van de lichttrein moeten alle lichten uit. Ook propageert hij dat als lichtbronnen fakkels en autokoplampen worden ingezet, en geen zoeklichten. Intussen heeft het Britse Institute of Physics zijn steun aan het project ingetrokken en de vraag is of de beoogde media-aandacht voor de lichtestafette wel de vorm zal aannemen die het World Year of Physics-comité zich had voorgesteld.

    • Dirk van Delft