De krant antwoordt

Dat doet allemaal behoorlijk zeer, wat deze lezer schrijft. Wat mij betreft treft een deel van de kritiek doel, maar gaan ,,roddel en kletspraat'' te ver. Wat was er aan de hand en hoe kon het beter? De reden dat dit artikel de krant haalde is gelegen in het oordeel van de ervaren verslaggever in kwestie dat de in totaal achttien zaken die Van Buitenen bij zijn brief voegde, inderdaad een aannemelijk patroon van laakbaar handelen laten zien. Een week later toonde de redacteur na onderzoek aan dat mevrouw Kroes inderdaad (nog) niet volledig is geweest in het opgeven van al haar zakelijke betrekkingen. Ook speelde bij de redactie een rol dat we als enigen over de volledige brief beschikten en daar als eerste over konden berichten.

Waar het artikel van een week geleden in tekortschoot was het geven van context, zowel over de genoemde kwesties als over de bron, en het direct en breder onderbouwen van het gemaakte verwijt. Het stuk ging nader in op twee concrete kwesties: een Zwitserse bankrekening en een zakelijke relatie met een vastgoedhandelaar. In die laatste kwestie werd duidelijk dat de lezing van de feiten door de direct betrokkenen uiteenliep. Maar of deze twee kwesties voldoende grond boden voor het verwijt van de europarlementariër dat er sprake is van een ,,mogelijk fundamenteel gebrek aan integriteit'' kon de lezer zich inderdaad afvragen.

De redactie was hier beter geïnformeerd dan de lezer. De lezer kan dan de indruk krijgen dat de krant hier een voorschot neemt op bewijsvoering die nog moest volgen. Ik vind dat er in zo'n geval meer substantie in het artikel zelf moet zijn.

Anderzijds is ook de brief van deze nieuwe europarlementariër een politiek feit dat in de krant mag worden behandeld. Het parlement is het enige instituut dat de integriteit van nieuwe commissarissen in het openbaar toetst. Het Nederlandse kabinet blijkt geen antecedentenonderzoek te doen, de Commissie evenmin. De burger moet het dus van het parlement hebben. Tegelijk dankt de (nieuwe) europarlementariër Van Buitenen juist zijn verkiezing aan zijn optreden als klokkenluidende Europees ambtenaar. Met dito informatie en handelwijze werd hij de aanleiding voor het aftreden van een complete Europese Commissie. De lezer mag weten hoe hij met zijn mandaat omgaat.

Achteraf was het verstandiger geweest om het artikel dan ook evenveel over Van Buitenen te laten gaan als over de nieuwe commissaris. Nu is, mede door de harde kop (Kroes handelde `mogelijk laakbaar') en de teneur van het artikel inderdaad de indruk gewekt dat de krant zich vierkant achter de verwijten van Van Buitenen opstelde. Dat die indruk kon ontstaan was een collectieve verantwoordelijkheid, want eindredactie en hoofdredactie hebben veel en lang met elkaar over dit stuk gesproken. Door een andere aanpak (Van Buitenen maakt Kroes hard verwijt), met meer aandacht voor de politieke lading, had deze kwestie eerder al evenwichtiger in de krant kunnen komen. Ook dan waren de zeer voorzichtig geformuleerde aantijgingen met de snoeiharde conclusie (`niet integer') overigens journalistiek een probleem geweest. Als zelf uitzoeken niet doenlijk is, dan vind ik parafraseren beter dan citeren, ook in de kop. De journalist kan door een gematigde woordkeus de lezer meer ruimte laten voor een eigen oordeel. Dan was de verantwoordelijkheid voor de verdenking ook niet op de krant gevallen.