Zoeken naar een vlekje in horeca Amsterdam

Van vijf horeca-gelegenheden in Amsterdam zijn de vergunningen ingetrokken of geweigerd. Met hulp van een nieuwe wet.

`Bar Restaurant' staat onder het uithangbord van Copa Cabana Ipanema in de Halvemaansteeg in de binnenstad van Amsterdam. In de hal van Copa Cabana staat een zwarte damesfiets, op de deurmat ligt een envelop voor Lamwet BV. Het pand is gesloten en zal dat nog enige tijd blijven. Aan club Copa Cabana Ipanema zijn een drank- en horecavergunning en een exploitatievergunning geweigerd. Dat bevestigt een woordvoerder van de gemeente. De gemeente baseert de weigering op de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen openbaar bestuur (Wet Bibob).

De Wet Bibob geeft de gemeente de mogelijkheid om in allerlei registers te speuren naar sporen van het strafrechtelijk verleden van uitbaters, eigenaren en directeuren van rechtspersonen. In Amsterdam is de wet Bibob in eerste instantie toegepast op vergunningen voor horeca en prostitutie. Sinds 1 september van dit jaar wordt de wet ook toegepast op bepaalde milieuvergunningen. Volgend jaar komen andere in de wet genoemde sectoren aan de beurt: aanbesteding, bouw en subsidie.

De gemeente kan vergunningen weigeren of intrekken wanneer het vermoeden bestaat dat er sprake is van uit criminaliteit verkregen geld. Concreet kan het gaan om het verhinderen van witwassen, misbruik van ondoorzichtige financiële constructies of deelname aan een criminele organisatie. Als er na het gemeentelijke onderzoek nog vragen blijven over de integriteit van de ondernemer, dan kan de gemeente advies vragen aan het landelijk Bureau Bibob. Dit Bureau is bevoegd kennis te nemen van informatie van onder meer de Belastingdienst, politie en justitie. De eerste weigeringen en intrekkingen in Amsterdam zijn gebaseerd op een advies van het landelijk bureau.

Achter horecaondernemingen gaan soms ingewikkelde eigendomsconstructies schuil. `Bar restaurant' Copa Cabana Ipanema is een goed voorbeeld. Bij de Kamer van Koophandel (KvK) staat op het adres in de Halvemaansteeg behalve de besloten vennootschap Copa Cabana Ipanema ook Lamwet BV ingeschreven. Het telefoonnummer dat volgens de KvK bij Lamwet hoort, doet het niet. Deze BV heeft als enig aandeelhouder I.R.L. Antilles NV, die op zijn beurt is gehuisvest aan de Emancipatie-boulevard in Willemstad, Curaçao. De bestuurder van deze NV is Hagay Tsiyon E. uit Israël. De familie E. kreeg begin jaren negentig landelijke bekendheid toen het televisieprogramma Nova de `operatie Gouden Kalf' van de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) in beeld bracht.

Met operatie Gouden Kalf wilde de Amsterdamse politie de groei van de meer dan honderd wisselkantoren in de hoofdstad beteugelen. De geldwisselonderneming van de familie E., met vijf vestigingen, werd gezien als een belangrijke schakel in het witwassen van criminele gelden. Het openbaar ministerie eiste voor witwassen van crimineel geldstraffen tot vijf jaar onvoorwaardelijk, maar de verdachten werden tot veel lagere straffen veroordeeld, voor deelname aan een criminele organisatie.

De gemeente probeert al jaren greep te krijgen op de verloedering van de binnenstad. De Reguliersbreestraat, die leidt naar het Rembrandtplein, is een typische uitgaansstraat met eet- en drinkgelegenheden en souvenirwinkels. Veel huizen boven de winkels verkeren in staat van verval. Mottige vitrage voor de ramen, vensters gedicht met karton en verf die bladdert van de muren. Huisnummers zijn er nauwelijks te vinden.

In een van de woningen aan de Reguliersbreestraat woont de enig aandeelhouder van Copa Cabana, Eveline Poelman. Ze is ook enig aandeelhouder van het Italiaans restaurant Leonardo dat is gevestigd in het pand waar tevens haar huisadres is. Van dit restaurant is de exploitatievergunning niet verlengd. Poelman zegt dat zij een pachtcontract heeft met E. Ook het ernaast gelegen Argentijnse grill-restaurant El Torado en het gelijknamige restaurant op het Damrak zijn door de Wet Bibob getroffen omdat zij pachten van E.

,,We zouden hier witwassen'', schampert Poelman terwijl ze in Leonardo wijnglazen afspoelt. ,,Was het maar waar. We moeten gewoon hard werken.'' Door het niet verlengen van de exploitatievergunning komen volgens haar bij de Italiaan negen mensen in de problemen. ,,En hiernaast bij het grill-restaurant ongeveer vijftien.''

Wie het telefoonnummer intoetst dat volgens de KvK bij Copa Cabana Ipanema hoort, wordt verbonden met de discotheek Club Zyon op de Nieuwezijdsvoorburgwal. De exploitatievergunning van deze club is eveneens ingetrokken. Op het adres van Club Zyon staat ook de besloten vennootschap Mondragon ingeschreven. Namens deze BV heeft advocaat A. Diemer begin dit jaar bezwaar ingediend tegen de intrekking van de exploitatievergunning. Zijn kantoorgenoot J.Duvekot spreekt van ,,een storm'' die op komst is. ,,Zoveel arbeidsplaatsen komen op de tocht te staan.''

Duvekot noemt de Wet Bibob ,,gevaarlijk'' en ,,te zwaar''. ,,Er zit altijd wel een vlekje aan een koe. Maar laat ons objectief weten wat de precieze bezwaren tegen een onderneming zijn, opdat we die kunnen repareren''. Nu is het volgens Duvekot zo, dat de gemeente een besluit neemt tot het weigeren of niet verlengen van een vergunning, ,,en dan heb je het wel gehad'' als ondernemer. Volgens burgemeester J.Cohen, die niet op de individuele zaken in mag gaan, wordt de wet echter ,,proportioneel'' en ,,in alle redelijkheid'' gebruikt.