Tegen de bierkaai

Volgens recente metingen in de populaire filmcultuur zijn Spider-Man, Daredevil en de X-men de koenste wereldredders. Maar opiniepeilingen bedriegen. In Ça commence aujourd'hui veegt Daniel Lefebvre als enige echte filmsuperheld de vloer aan met alle schertsfiguren in apenpakkies. Daniel is namelijk hoofd van een lagere annex kleuterschool in een verkrot en vergeten kolenmijndorp in Noord-Frankrijk en vecht, woedend, onverschrokken en zonder toverdrank, tegen honderd schier onoverwinnelijke vijanden tegelijk. Anafalbete en alcoholistische ouders, overwerkte sociaal werkers, vandalen, ambtenaren die electriciteit en gas afsluiten, van verre gezonden schoolinspecteurs die geen enkel benul hebben van de praktijk – de ellende houdt niet op. Dit belet de communistische burgervader van het armoedige stadje allerminst om zich te beklagen over de hoge onkostenpost die het onderwijs op zijn begroting vertegenwoordigt. Daniel, kortom, vecht tegen de bierkaai.

Als er zoiets bestaat als een bastaardkruising tussen geëngageerde actiefilm en spannend sociaal realisme, dan is de confronterende slice of life die Ça commence aujourd'hui heet blauwdruk en ijkpunt van het genre. Explosief is Bertrand Taverniers inventaris van een deel van het archaïsch gestructureerde Franse onderwijs, en vuurwerk is het gedreven spel van Comédie Française-acteur Philippe Torreton daarin. Torreton lijkt voor de rol – geïnspireerd op het autobiografische boek Le temps captif van ex-onderwijskracht en co-scenarist Dominique Sampiero – een kilo rode pepers te hebben gegeten, want als een voetzoeker bepaalt hij hier tempo en toon. Tavernier hoefde hem alleen maar op de set los te laten en de wonderacteur met de intense blik (ook grandioos in Taverniers Capitaine Conan en Félix et Lola van Patrice Leconte) transformeerde tot het schoolhoofd met een missie en de welhaast onmogelijke opgave z'n privé-leven niet volledig te verwaarlozen. Hoewel het verhaal de Franse situatie schetst, zijn de overeenkomsten met het onderwijs in heel Europa evident. Gezien de steeds omvangrijkere vervangend-opvoedkundige taak die onderwijzers door ouders en overheid krijgt toegeschoven, zullen er legioenen superhelden van het Daniel Lefebvre-kaliber nodig zijn om de boel draaiende te houden.

Ça commence aujourd'hui (Bertrand Tavernier, 1999, Frankrijk), Canvas, 22.50-0.45u.