Moderne Griekse mythes

Griekenland mag van geluk spreken dat het niet beursgenoteerd is. Dikke kans dat de markt de Griekse boekhoudkunstjes financieel zwaar had afgestraft. Het neerwaarts bijstellen van cijfers geldt in beurskringen immers als een doodzonde.

Het Griekse overheidstekort over 2000 ligt twee keer zo hoog als aanvankelijk gemeld, zo bekende Athene schoorvoetend. Ook de tekorten over 2001 en 2002 zijn negatief bijgesteld. De vorige Griekse regering hield miljarden buiten de boeken. Het land lijkt daarmee een overheids-equivalent van de boekhoudfraude rond Enron.

Enron markeerde het begin van een golf aan bedrijfsschandalen en vormde de aanzet tot wereldwijde verscherpte en nieuwe wetgeving om boekhoudfraude in het bedrijfsleven tegen te gaan.

Niet dat er voor die tijd geen controle bestond. Ruim honderd jaar geleden ontstond het vak van accountant, juist uit de behoefte aan betrouwbare cijfers nadat aandeelhouders waren misleid. En die accountants werden op hun beurt ook gecontroleerd, door collega's (de `collegiale toetsing') of door toezichthouders.

In Amerika is beurstoezichthouder SEC al decennialang gevreesd, wat sommige accountants heeft doen uitroepen dat het smokkelen van drugs makkelijker is dan het oppoetsen van de resultaten van een onderneming. Topmanagers die toch frauderen, riskeren voor het oog van de wereld in handboeien te worden afgevoerd.

Die kansen zijn na Enron alleen maar toegenomen. Ook in Nederland wordt het bouwwerk van toezicht op de cijfers van ondernemingen steeds verder verfijnd. In de gedragscode van Tabaksblat staat transparantie centraal. En ook de Nederlandse accountants krijgen binnenkort voor het eerst in hun geschiedenis een onafhankelijke toezichthouder, te weten de Autoriteit Financiële Markten. Vanaf 1 januari zal één Europese boekhouding voor beursgenoteerde ondernemingen gelden waardoor onderlinge financiële vergelijking beter mogelijk is. Al deze maatregelen zijn het resultaat van een eeuw evolutie in het beursgenoteerde bedrijfsleven.

Het probleem is dat de Europese landen nog niet eens een onafhankelijke accountant hebben die de overheidscijfers aan een strenge controle onderwerpt. En Eurostat, het Europese bureau van de statistiek, is in feite niet meer dan een verzamelaar van data. Geen controleur van data.

De Europese overheden lopen in vergelijking met het bedrijfsleven lichtjaren achter, terwijl de belangen van (toekomstige) lidstaten enorm zijn. Schandalen kunnen de aanzet tot verandering zijn. In dat opzicht mogen Europeanen hopen dat de vergelijking met Enron blijft opgaan.