Hij kon ook lekker kletsen

Klaas Bruinsma, de in 1991 geliquideerde misdadiger kon uren met een aantal uitverkorenen doorkletsen, maar `hij was vooral zelf veel aan het woord', zegt journalist Bert Voskuil, die hem portretteerde voor Nieuwe Revu. Verder kon Bruinsma charmant zijn voor sommige dames.

In In de Ban van Bruinsma van Vrij Nederland-journaliste Marian Husken komen ook veel andere mensen aan het woord. Husken die eerder met Freke Vuijst het overzichtswerk XTC Smokkel schreef over de Nederlandse pillenhandel, laat in haar boek veel mensen aan het woord over Bruinsma, de zoon van een puissant rijke frisdrankenmaker uit het Gooi die bij zijn overlijden werd omschreven als een `topcrimineel': jeugdvrienden, criminelen, een cineast, een enkele politieman en een paar journalisten.

Het beeld dat deze mensen schetsen van Bruinsma is dat van een gedreven man, die innemend kon zijn maar ook levensgevaarlijk. De lezer krijgt aan de hand van die gesprekken een beeld van de veranderende drugswereld in Nederland, van de platte Amsterdamse penoze à la `Haring Arie' naar gladde moderne jongens zoals Bruinsma. Interessant zijn de terloopse mededelingen van informanten over de organisatiegraad van Bruinsma's clan. Zonder uitzondering zeggen zij dat het optreden van Bruinsma eerder het resultaat was van `ongeorganiseerde criminaliteit' dan van een georganiseerde variant.

Toch blijven cruciale vragen nog altijd onbeantwoord, ook in dit boek. Niemand heeft nog het fijne kunnen vertellen over de moord op kickbokser André Brilleman, wiens lijk werd aangetroffen in een vat cement in de Waal bij Herwijnen. Dan zijn er de aanhoudende geruchten over corruptie bij de belastingdienst, de magistratuur en de politie. Ten slotte is er de moord op Bruinsma waarvoor ex-politieman Martin Hoogland werd veroordeeld. Die veroordeling heeft een wrange smaak nagelaten, zo rammelend was volgens velen het politie-onderzoek, zo wonderlijk de rechterlijke beslissingen.

Husken gaat evenmin in op de onroerendgoedtransacties en andere financiële acties waarover na de dood van Bruinsma allerlei geruchten de ronde deden en waarover Parool-journalist Bart Middelburg eerder uitgebreid zijn licht liet schijnen. Soms doen zinnen je even opveren: `In de archieven van dit omstreden team (het Interregionale Rechercheteam) bleek dan ook niets te vinden te zijn over ene Mabel, die een verhouding zou hebben gehad met Klaas'. Maar wie zegt dat? Een eerder aangehaalde `kenner van de dossiers uit die tijd'? Of heeft Husken die dossiers zelf mogen inzien, en wát zag ze dan?

Marian Husken: In de ban van Bruinsma. De keiharde praktijk van een leven in de misdaad. De Boekerij, 197 blz. €15,95

    • Hans Moll