Hartstilstand

Schijn bedriegt, ik weet het, maar het is net of er meer mensen doodgaan dan vroeger.

Op de dag dat André Hazes stierf, zag ik toevallig een oud videofilmpje van een familiefeest. Daarop waren we gelukkig bijeen om iets te vieren. Ik was het hele filmpje vergeten, maar niet de mensen die daar nog springlevend stonden te praten en te zingen. Vier van hen, en niet de minst dierbaren, waren inmiddels morsdood. Zulke filmpjes moet je niet te vaak zien.

Waar waren ze precies aan overleden? Ik kon me dat bij sommigen niet meer goed herinneren. Hartstilstand misschien? Het woord viel ook al bij Hazes. Een vreselijk onbevredigend woord. Een dooddoener, in alle opzichten.

Mijn eigen moeder is er ook aan overleden. Op een dag ging de telefoon en een vertrouwde stem zei: moeder is dood, hartstilstand. Dat was alles, er viel niets tegenin te brengen. Maar ze kan toch niet zomaar...? Jawel, zomaar. De dokter heeft het zelf gezegd. En ach, voor haar is het ook maar beter zo.

Dit was een korte kroniek van een niet-aangekondigde dood, we gaan nu weer over tot de orde van de dag.

Maar dat wil ik helemaal niet!

Wat niet?

Overgaan tot de orde van de dag!

Je zult wel moeten.

En je doet wat je gezegd wordt.

Toch heb ik me nog lang afgevraagd wat precies de oorzaak was van die hartstilstand, en – vooral – of ze het de voorafgaande uren of dagen misschien toch heeft voelen aankomen – vaag, zo vaag dat ze er maar niets over gezegd heeft.

Het is een vergeefse poging om je niet neer te leggen bij het onherroepelijke. Het liefst zou je de doktoren het hemd van het lijf vragen, maar dat zal je nooit lukken. Ze hebben net geen dienst als je ze nodig hebt, of ze vluchten in ontoegankelijk medisch jargon. Of ze blijven gewoon koeltjes zeggen: hartstilstand.

Ook bij al het massale rouwbetoon rond Hazes in de media – het leek soms wel of Jezus opnieuw voor ons aan het kruis gestorven was – heb ik de doktoren deerlijk gemist. Kennissen en vrienden te over, Hazes zou misschien wel verbaasd zijn geweest dat hij er zoveel had. Maar er was helaas geen enkele dokter in de zaal om uit te leggen wat er nu precies gebeurd was, of gebeurd kon zijn.

Zelfs over de doofheid van Hazes werden we niets wijzer, terwijl dat toch hét drama was van zijn oude dag als zanger. Hij hoorde een constant gesuis en gebrom in zijn oren, vertelde iemand. Ik vroeg me af of dat niet op tinnitus wees, een extreme vorm van oorsuizingen, vaak het gevolg van een gehoorbeschadiging. Het is een onbehandelbare kwaal die veel voorkomt onder beroepsmusici, ook in de klassieke sector. Ze zwijgen er, net als Hazes, liever over, want ze weten dat het de bijl is aan de wortel van hun talent.

Sneeuw die eeuwig valt, zó moet je je tinnitus voorstellen, vertelde een patiënt me. Ik vond het wel een mooi beeld, trouwens ook voor het leven na de hartstilstand.

    • Frits Abrahams