`Die knakworsten namaken was lastig'

Supermarkten verlagen sinds vorige week de prijzen van huismerkartikelen. Die zijn goedkoper, maar is het kwaliteitsverschil met A-merken ook groot? Albert Heijn laat het zijn klanten sinds gisteren zelf proeven.

Irene Moolenaar stapt op het kraampje af. Ze pakt een bekertje jus d'orange. Na twee slokken trekt ze een vies gezicht en zet de sinaasappelsap weer terug op het dienblad.

,,Bah!''

Ze grijpt het bekertje van de concurrent ernaast en vrolijkt op: ,,Ik wist wel dat Appelsientje beter was dan dat huismerk.''

Demonstratrice Gerda Elferink van supermarkt Albert Heijn op het Soendaplein in Haarlem probeert voorzichtig uit te leggen dat ze juist de verkeerde pakken sap voor de bekertjes had neergezet. Dan is de test eerlijk. ,,U vindt dus eigenlijk ons huismerk lekkerder!'' Daarop loopt Moolenaar snel weg, intussen iets mompelend dat ze zo'n saai pak van een huismerk toch zeker nooit op tafel zet.

Het huismerk rukt op in Nederland. In veel omringende landen hebben huismerken een dubbel zo hoog marktaandeel in de supermarkt als hier. Door de jarenlang stagnerende koopkracht groeit ook in Nederland de animo voor merkloze artikelen. Dat komt mede door de opkomst van discounters als Aldi en Lidl, die geen enkel A-merk verkopen. Bovendien breiden alle supermarktketens hun assortiment uit. Afgelopen zomer besloot Edah het percentage huismerkproducten te verdubbelen.

Deze vraag krijgt een nieuwe impuls door het besluit van Albert Heijn vorige week om de prijzen te verlagen van ruim duizend huismerkproducten. Andere ketens volgden. Bij Albert Heijn is het prijsverschil tussen huismerkartikel en A-merk ruwweg 25 procent, ongeveer evenveel als bij andere supermarktketens. Sinds gisteren kunnen klanten in de AH testen of er ook verschil in kwaliteit is.

Een oudere vrouw loopt langs het kraampje waar klanten de Johma krabsalade kunnen vergelijken met die van het AH-huismerk. ,,Ik heb het meteen al gezien'', wijst ze naar de Johma-

toastjes. ,,Dáár zit veel mayonaise in, bij de andere niet.'' Ze proeft en knikt. Aad Zeilstra vindt het huismerksap van AH lekkerder. ,,Die andere is me te scherp en te zuur.'' Bovendien is een literpak huismerk met 69 cent 21 procent goedkoper. Oorzaak van deze prijsverschillen zijn de kosten die A-merkbedrijven maken voor innovaties en reclame, iets dat Albert Heijn zich grotendeels bespaart.

In de Haarlemse vestiging van Albert Heijn zijn ook Simone Hertzberger, hoofd kwaliteit van AH, aanwezig en onderzoeker Garmt Dijksterhuis van adviesbureau Agrotechnology & Food Innovations. A-merkproducenten als Riedel (Appelsientje), Heineken, Coca-Cola, United Biscuits (Verkade), Nestlé (Maggi, Nescafé) en Smiths (Lay's) wilden of konden geen toelichting geven in de supermarkt.

Albert Heijn heeft dit jaar de kwaliteit van honderden van zijn 4.500 huismerkproducten verbeterd om de confrontatie met de topmerken aan te durven. Hoewel in het laatste nummer van de Consumentengids de chocolademelk het slechtst scoorde (,,Jakkes''), stelt Hertzberger dat de kwaliteit van de AH-huismerkartikelen vergelijkbaar is met A-merken. ,,Onze sinas is net zo goed als Fanta, onze chips is vergelijkbaar met Lay's, onze beschuit is net zo goed als die van Bolletje.''

Om die producten zo goed te maken werd van A-merkproducten een `vingerafdruk' gemaakt. Deskundigen proefden wat erin zat en hoe het werd bereid. Laboranten deden een chemische analyse. Daarna begon de zoektocht naar welk ras aardbeien Hero in zijn jam gebruikte en waar die werden ingekocht. Of hoe Unox zijn knakworstjes zo eetbaar maakte. ,,Die namaken was onze moeilijkste klus. Heel knap hoe Unilever dat heeft gedaan.''

Albert Heijn laat zijn huismerkproducten maken door ondernemingen die hierin zijn gespecialeerd, zoals Remia (mayonaise), Hellema (koek) en Struik Foods (maaltijden). ,,Bij sommige fabrikanten moesten we flink crisis maken om ze beter te laten presteren'', zegt Hertzberger. Voordat er iets in het schap komt, doet een 65-koppig panel nog een blindtest. Consumenten vinden smaak, geur en uiterlijk belangrijk, zegt onderzoeker Dijksterhuis van Agrotechnology & Food Innovations. ,,Receptuur en ingrediënten maken of breken een product. Je verbetert de smaak echt niet, zoals vaak wordt gedacht, door er extra vet of suiker in te doen.''

Albert Heijn zegt niet hoeveel de omzet van huismerken is gestegen sinds de prijsverlagingen van afgelopen week. Wel zegt de woordvoerder dat ,,dit plan werkt''. Dat wil zeggen: Albert Heijn wordt gepromoot en bovendien verdient het meer op huismerkproducten. ,,Dat is een van de redenen om het aantal huismerkartikelen snel met honderden uit te breiden.''

Volgens demonstratrice Elferink is de stand na een paar uur proeven gelijk: de helft vindt Appelsientje het lekkerst, de andere helft het huismerk. ,,Belangrijk is dat een kwart van de mensen zegt dat ze voortaan ons huismerk kopen.''

    • Frits Baltesen