`De vuile was is weer lekker fris'

FC Utrecht en Vitesse staan direct onder de traditionele topdrie in de eredivisie. Verrassend, vorig jaar dreigde nog het faillissement voor beide clubs. ,,Zo wordt financieel wanbeleid beloond.''

Op sterven na dood waren ze. Nu zijn ze `the best of the rest'. FC Utrecht en Vitesse, respectievelijk op een vierde en vijfde plaats in de eredivisie, hebben een zeer succesvolle seizoenstart, terwijl ze in 2003 nog kopje onder dreigden te gaan. Alleen de traditionele top drie (PSV, Ajax en Feyenoord) hoeven ze voor te laten.

,,Deze clubs hebben met succes de vuile was op de stoep van het gemeentehuis gelegd en deze even later weer fris en gestreken in ontvangst genomen'', zegt Gaston Sporre, oud-voorzitter van FC Zwolle en kritisch volger van het betaald voetbal.

Zowel Vitesse als FC Utrecht is vorig jaar mede dankzij ingrijpen van de lokale overheid in leven gebleven. De club uit Arnhem kreeg een langlopende lening van 6,4 miljoen euro van de gemeente die ook het stadion en de grond voor bijna 24 miljoen overnam van Gelredome NV. FC Utrecht, dat ruim een jaar geleden nog met een schuld kampte van 40 miljoen euro, is inmiddels schuldenvrij. De gemeente speelde vorig jaar zomer een belangrijke rol bij de redding: via een zachte lening van 25 miljoen euro kon een bouwbedrijf het net vernieuwde stadion Galgenwaard overnemen.

,,Ik ben helemaal niet principieel tegen gemeentelijke steun'', zegt Sporre. ,,Net als de schouwburg is ook voetbal een vorm van passieve recreatie. Wat mij stoort is dat via die gemeentelijke hulp financieel wanbeleid wordt beloond. Er wordt miljoenen betaald of geleend en daarna gaat iedereen weer over tot de orde van de dag.''

FC Utrecht en vooral Vitesse, dat dit seizoen zes nieuwe spelers (onder wie Vreven, Knopper en Gluscevic) heeft binnengehaald, kennen de verwijten. Concurrenten klagen over competitievervalsing. ,,Het is niet zo dat we van bestuurders van andere clubs dergelijke verwijten horen, maar in de wandelgangen hoor ik het ook'', zegt voorlichter Ester Bal van Vitesse. ,,Maar onze begroting is onlangs nog door de licentiecommissie van de KNVB goedgekeurd en dat lijkt me het belangrijkste. Wat andere clubs nog wel eens vergeten is dat Vitesse van heel ver komt. Onze problemen waren echt veel groter dan van de meeste andere verenigingen.'' Hoewel Vitesse dit jaar nog geen rente hoeft te betalen over de gemeentelijke lening, kampt de club dit seizoen met een exploitatietekort van 3 miljoen. Over drie jaar moet de begroting sluitend zijn.

Als directeur van De Graafschap wordt Johan Tukker geregeld geconfronteerd met het succes van `regiogenoot' Vitesse. ,,Sponsors en publiek verwijten ons dat wij niet wat meer risico nemen en ze kijken dan naar Vitesse. In die zin hebben wij er last van. Ook wanneer wij op jacht gang naar versterking, zien we spelers naar Vitesse gaan die voor ons te duur zijn.''

Tukker benadrukt dat hij geen oordeel wil geven over de gang van zaken in Arnhem of Utrecht. ,,De KNVB bepaalt wat mag en niet mag. Ik kan niet in hun winkel kijken. Alleen bij De Graafschap hebben wij altijd een correct beleid gevoerd en hoeven we niet bij de bank of de gemeente aan te kloppen.''

Onlangs verzette Vitesse-directeur Paul van der Kraan zich nog tegen het verwijt dat de gemeentelijke steun voor competitievervalsing zorgt. ,,Iedereen praat alleen over de spelers die we aantrekken, maar ze vergeten voor het gemak dat we er veertien hebben laten vertrekken.'' Van der Kraan benadrukt in een nieuwsbrief van Vitesse dat de club geen cent subsidie van de gemeente heeft gekregen. ,,De opbrengst van het stadion was voor het Gelredome. Dat staat volledig los van Vitesse'',zegt Bal.

Volgens directeur Martin Sturkenboom valt Utrecht niet met Vitesse te vergelijken. ,,Wij hebben in één keer schoon schip gemaakt. Bij Vitesse worden spelers gehaald die ze zich eigenlijk niet kunnen veroorloven. Het is natuurlijk mijn zaak niet, maar ze hoopten daardoor meer seizoenkaarten te verkopen. Als dat niet lukt, komt het exploitatietekort zomaar boven de 3 miljoen euro uit. Dan wens ik ze veel succes bij de licentiecommissie van de KNVB die in januari weer langskomt.''

Net als Van der Kraan van Vitesse verzet Sturkenboom zich tegen de gedachte dat zijn club subsidie van de gemeente heeft ontvangen. ,,Wij hebben ons stadion verkocht en daarmee de schulden kunnen terugbrengen. Dat is via een lening van 25 miljoen euro gebeurd. Inderdaad tegen een zachte rente, maar gezien de huidige rentestand scheelt dat echt niet veel met de huidige marktrente. Of we er niet meer waren geweest zonder ingrijpen van de gemeente weet ik eerlijk gezegd niet. Dat heb ik nooit onderzocht.''

Oud-voorzitter Sporre van FC Zwolle mag dan kritisch zijn over de gemeentelijke impulsen, ooit heeft óók hij bij de gemeente moeten aankloppen toen zijn club failliet ging. ,,Het ging om een schuld van 6,7 miljoen gulden en dat was veertien jaar geleden heel veel geld'', herinnert hij zich. ,,Maar anders dan bij Vitesse en Utrecht hadden wij daarna jarenlang nauwelijks geld voorhanden om in spelers te kunnen investeren. De club was alleen maar bezig om de lening van de gemeente terug te betalen.''

Een krappe financiële situatie is er ook bij FC Volendam. Die club moest vorig jaar net als Vitesse nacompetitie spelen, maar slaagde er niet in om in de eredivisie te blijven. ,,Als wij financiële problemen hebben, weten we dat we niet bij de gemeente hoeven aan te kloppen'', zegt vice-voorzitter Henk Schoorl. ,,Wij vinden dat iedere club zijn eigen broek moet ophouden en daar werken we bij Volendam hard aan. Wij zijn nu een gezonde vereniging en jaloers kijken naar andere clubs doen we niet.''

    • Erik van der Walle