VS laten `illegale strijder' Hamdi vrij

Yaser Hamdi, de Saoedische Amerikaan die tijdens de Amerikaanse aanval op Afghanistan in 2001 door Amerikaanse militairen gevangen werd genomen, zal nog deze week worden vrijgelaten. Dat heeft het Amerikaanse ministerie van Justitie bevestigd.

Hamdi, die door Justitie zo gevaarlijk werd bevonden dat hij meer dan twee jaar zonder vorm van proces kon worden vastgehouden, krijgt toestemming om terug te keren naar Saoedi-Arabië. Zijn vrijlating volgt na een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof in juni dat oordeelde dat Hamdi en andere `vijandelijke strijders' recht hebben op een proces. Het Hof zei destijds dat ,,oorlog geen blanco cheque [is] voor de president''. Met andere woorden, de president kan in oorlogstijd niet grenzeloos doen en laten wat hem goed acht.

Dat de door Justitie als `gevaarlijk' bestempelde Hamdi uiteindelijk zijn vrijheid krijgt, is het resultaat van onderhandelingen waarbij Hamdi zijn Amerikaanse staatsburgerschap heeft moeten inleveren. Voorts krijgt hij voor de duur van een niet nader omschreven periode geen toestemming Saoedi-Arabië te verlaten. Ook moet hij melding maken van mogelijke terroristische activiteit. Maar volgens juridische specialisten kan met name die laatste eis onmogelijk worden afgedwongen.

Hamdi werd in 1980 in de Amerikaanse staat Louisiana geboren. Maar als kleuter al keerde hij met zijn Saoedische ouders terug naar Saoedi-Arabië. Daar is hij ook opgegroeid.

De plotselinge vrijlating van Hamdi is een verrassende wending in zijn zaak, met name omdat hij altijd is behandeld als een van de sleutelfiguren die in Afghanistan is ingerekend. Maar volgens het ministerie van Justitie is zijn vrijlating niet onverantwoord. De beperkingen die hem na zijn vrijlating zijn opgelegd ,,verzekeren de belangen van de VS en onze nationale veiligheid'', aldus een verklaring van het ministerie van Justitie.

Groeperingen voor burgerrechten in de VS zien in de vrijlating de zwakte van het Amerikaanse systeem van buitenrechtelijke opsluiting in Guantánamo Bay in Cuba. ,,Het is veelzeggend dat de regering deze persoon eerst afschildert als `iemand van de ergste soort', hem bijna drie jaar vasthoudt en dan, nadat het Hooggerechtshof een eerlijk proces heeft gelast, op haar schreden terugkeert en hem laat gaan'', zegt David Cole van Georgetown University tegenover The New York Times.