`Niemand weet waarom Haïti zo vervloekt is'

Haïti heeft de hardste klap opgevangen van orkaan Jeanne. Bijna een week na de storm telt het straatarme land meer dan duizend doden.

In Gonaïves, aan de westkust van Haïti, hebben de overstromingen en modderlawines geen huis gespaard. Vanuit de lucht ziet de stad van een kwart miljoen inwoners eruit als een onder water gelopen camping. Blauwe zeildoeken, uitgedeeld door hulporganisaties, worden gebruikt als tentjes. Sommigen verschansen zich op de platte daken van de huizen. Anderen waden door het water en zijn op zoek naar familieleden.

,,We kunnen alleen het water drinken waar mensen in gestorven zijn'', vertelt Whista Jacques, een 35-jarige boer uit Gonaïves tegenover de Amerikaanse krant Los Angeles Times. ,,We hebben de kinderen gered. Verder hebben we niets, alles is weg. Sinds we hier zitten hebben we nog niets gegeten. We hebben alleen een paar druppels water over.''

Schoon drinkwater blijkt op dit moment de belangrijkste behoefte van de zwaar getroffen inwoners van Haïti. Sinds orkaan Jeanne over het eiland raasde zijn meer dan duizend mensen gedood en wordt een zelfde aantal vermist. ,,Iedereen is wanhopig. De mensen weten niet waar ze de uitdeelpunten of medische hulpposten kunnen vinden'', zegt een hulpverleenster van de Britse organisatie Oxfam. De daklozen haastten zich van vrachtwagen naar vrachtwagen en van gebouw naar gebouw, hopend dat een vracht van een pas gearriveerde truck hun dorst kan lessen en hun honger kan stillen.

Ondertussen gaat het ruimen van de lijken door. Volgens sommige Haïtianen gaat dat niet snel genoeg. Nu het water zich terugtrekt, vallen de akkers droog en worden de lijken zichtbaar. ,,Ze moeten de doden van onze velden halen'' zegt Jean Lebrun, eveneens een boer. ,,Ze worden nu aangevreten door de honden.''

De Haïtiaanse interim-premier Gérard Latorture zei gisteren te vrezen voor een uitbraak van epidemieën. ,,Er is geen elektriciteit, de [koelsystemen van de] mortuaria werken niet'', zei hij. Het centrale ziekenhuis van Gonaïves is een gevaar voor de volksgezondheid aan het worden, zeggen hulpverleners. Daar zijn honderden lijken in de hitte bijeen gebracht. Ingepakt in lakens en opgestapeld als rollen tapijt.

De regering van Haïti heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd. Latortue heeft voor Gonaïves de noodtoestand uitgeroepen. Interim-president Boniface Alexandre vroeg dinsdag de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York om internationale hulp. Bijna een kwart miljoen mensen hebben dringend voedsel en water nodig.

Inmiddels is een begin gemaakt met het begraven van de doden. Dat gebeurt in massagraven. Gisteravond kiepten drie vrachtwagens lijken in een massagraf nabij Gonaïves. Aan de rand van het vier meter diepe graf stonden tientallen nabestaanden. Een begrafenisceremonie ontbrak. Hoorbaar was alleen een onderdrukt `woy', een traditionele rouwkreet. Om zich te beschermen tegen de lijklucht hielden velen een hand over neus en mond.

Naast de ingevlogen hulpverleners van internationale organisties, zijn ook vredestroepen van de Verenigde Naties aanwezig in het land. Zij bevinden zich daar al sinds februari, toen Haïtiaanse rebellen president Aristide tot aftreden dwongen. Die gewapende opstand begon destijds in het noordwesten van het land, hetzelfde gebied dat nu zo zwaar getroffen is.

Voor de VN-troepen is dit de tweede grote natuurramp waarbij ze te hulp moeten schieten. Eerder dit jaar leidde regenval tot zware overstromingen in het zuidelijke grensgebied van Haïti en de Dominicaanse Republiek. Daarbij kwamen in beide landen in totaal bijna drieduizend mensen om het leven.

Volgens deskundigen is het grote aantal slachtoffers dat tijdens overstromingen in Haïti valt, vooral het gevolg van ontbossing. Rivieren treden buiten hun oevers, modderlawines komen van de bergen afzetten en sleuren daarbij soms de bevolking van een heel dorp mee.

Haïtianen doen massaal aan houtkap als brandstof voor hun ovens en kachels. Daardoor zijn bijna alle bossen verdwenen.,,Deze situatie zal aanhouden en andere catastrofes zijn te verwachten'', zegt een vooraanstaande ecoloog in de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince.

In buurland de Dominicaanse Republiek is een groot deel van het woud nog in handen van grootgrondbezitters. Zij kappen veel minder en dat is ook terug te zien in het relatief lage aantal doden – negentien – die Jeanne daar heeft opgeëist.

Haïti is het armste land in de Latijns-Amerikaanse regio. Driekwart van de bijna acht miljoen inwoners is werkloos en leeft onder de armoedegrens. En omdat de bevolking in het land snel toeneemt, gemiddeld krijgen Haïtiaanse vrouwen in hun leven vijf kinderen, is de druk op de toch al schaarse grond groot.

2004 had voor Haïti een jaar van festiviteiten moeten worden. Dit jaar is het precies 200 jaar geleden dat het land onafhankelijk werd. Een leger van slaven, begonnen in Gonaïves, versloeg het Franse leger van Napoleon en bevrijdde het land van het koloniale juk.

Maar tot dusver heeft het herdenkingsjaar alleen voor rampen gezorgd. Een inwoner van Gonaïves stelt in de Los Angeles Times: ,,Niemand weet waarom deze plaats zo vervloekt is.''