Constant Permeke

Verf is modder, dat weet iedere schilder. Hoe langer je er, zoekend naar de juiste toon, mee in de weer bent, hoe moeilijker het is om er kleur en licht aan te ontlokken. Maar Constant Permeke (1886-1952) zat hier niet mee. De verf kon hem niet modderig en weerbarstig genoeg zijn. Permeke is de belangrijkste expressionist die België heeft gekend en in het Haags Gemeentemuseum is nu een grote overzichtsexpositie van zijn werk te zien. Hij ontwikkelde een unieke variant van het expressionisme, waar hij tijdens zijn leven evenzeer om geëerd als verguisd werd. In al zijn werk ging het Permeke uiteindelijk erom uitdrukking te geven aan de verwevenheid van de mens met de natuur. Zijn stoere boeren en vissersvrouwen zijn zó krachtig en monumentaal dat ze uit hun omlijsting knallen. Permeke zal lieflijkheid en behaagzucht koste wat kost vermijden. Oorsponkelijkheid en `oer-wezen' zijn kwalificaties die nauw met zijn werk verbonden zijn. Dit programma, als je het zo kan noemen, was niet alleen de leidraad voor de kunst van Permeke, hij leefde er ook naar, en vereenzelvigde zich met het eenvoudige leven van de vissers en boeren die hij schilderde.

Ook maakte Permeke sculpturen. Wie wil weten wat `staan' betekent, moet Permeke's grote bronzen vrouwenbeeld bekijken. Het prachtige lichaam is opgetrokken uit twee voeten die vastgeklonken lijken te zijn aan de grond, de massieve benen direct omhooggetrokken uit de klei, de armen opgeheven naar de hemel. Het is zeer zeldzaam, kunstenaars die én kunnen schilderen én beeldhouwen, en Permeke is een van hen.

Constant Permeke t/m 5 dec in het Gemeentemuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41. Di t/m zo 11-17u.