Atjeh-oorlog wordt nog steeds `vergeten' 2

Nederland moge een bezetter geweest zijn, onder andere van gebieden in het huidige België ter bescherming van het eigen territorium, zoals J.L. Heldring schreef, erg van harte ging het niet. Na het tamelijk geringe verzet van de Belgen tijdens de Belgische Opstand werd dat land definitief opgegeven. De Beaufort – de latere minister van Buitenlandse Zaken – schrijft in 1876 in zijn dagboeken: ,,Welk een zegen dat wij van dat land af zijn.'' Vergelijk dit eens met de hardnekkig volgehouden bezetting van Ierland door de Engelsen.

Dat niet alleen. De Hollandse Waterlinie diende ter bescherming van Holland en Utrecht, niet van geheel Nederland. Hij werd in 1939-1940 nog in staat van verdediging gebracht. De Stelling van Amsterdam is een reeks forten ter bescherming van Amsterdam en werd einde 19de eeuw gebouwd. En de rest van Nederland? De Fransen bouwden in de jaren '30 de Maginot-linie aan de noordoost-grens van Frankrijk, niet halverwege Parijs. Blijkbaar werden tot in de jaren '30 grote delen van Nederland door het kabinet als buffergebied beschouwd ter bescherming van kernland Holland.

E.H. Kossman schrijft in het eerste deel van De Lage Landen 1780-1980: ,,Het was de neiging van veel Nederlandse staatslieden om de buitenlandse politiek zo in te richten dat de Republiek haar betrokkenheid bij de internationale politiek tot het absolute minimum kon beperken; dit zou, zo hoopten zij, gebiedsuitbreiding overbodig maken.(...) Een grote macht zijn, een klein land blijven en buiten de machtspolitiek staan, dat waren de basisdoeleinden van de Nederlandse maatschappij in de zeventiende eeuw.'' In feite het ideaal van een stadstaat als Venetië.

Er zijn constanten in de Nederlandse politiek die nauwelijks slijten.

    • A. Hoogendoorn Lochem